Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων: Η κρίσιμη δίκη της 7ης Οκτωβρίου 2026

Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων: Η κρίσιμη δίκη της 7ης Οκτωβρίου 2026. Αναλυτική παρουσίαση της πιλοτικής δίκης για την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) στο Ελεγκτικό Συνέδριο στις 7 Οκτωβρίου 2026. Εξετάζονται οι νομικές προεκτάσεις, τα πιθανά σενάρια μείωσης της εισφοράς έως 50%, το ενδεχόμενο νέου κύκλου αναδρομικών και οι επιπτώσεις για τους 440.000 συνταξιούχους του Δημοσίου.

Μια δίκη-ορόσημο για 440.000 συνταξιούχους

Στις 7 Οκτωβρίου 2026, η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου καλείται να αποφασίσει για το μέλλον της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), ενός μέτρου που έχει επιβαρύνει συνολικά με 10 δισεκατομμύρια ευρώ περίπου 440.000 συνταξιούχους του Δημοσίου Τομέα από τη θέσπισή του το 2010. Η απόφαση αναμένεται να έχει καθοριστικές συνέπειες, ανοίγοντας ενδεχομένως έναν νέο κύκλο διεκδίκησης αναδρομικών ποσών και αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο υπολογισμού της εισφοράς.

Τι είναι η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ)

Η ΕΑΣ θεσπίστηκε με το άρθρο 11 του νόμου 3865/2010 και επιβάλλεται σε συνταξιούχους των οποίων το άθροισμα των κύριων συντάξεων υπερβαίνει τα 1.468 ευρώ μηνιαίως και η επικουρική σύνταξη τα 300 ευρώ. Ο υπολογισμός της γίνεται με ποσοστά που κυμαίνονται από 3% έως 14%, ανάλογα με το ύψος της σύνταξης.

Το κρίσιμο νομικό ζήτημα: Αναλογικός ή συνολικός υπολογισμός;

Η βασική διαφορά που θα κριθεί στο Ελεγκτικό Συνέδριο αφορά τον τρόπο υπολογισμού της εισφοράς. Σήμερα, η ΕΑΣ υπολογίζεται επί του συνόλου του ποσού της σύνταξης, γεγονός που οι νομικοί εκτιμούν ότι περικόπτει τις συντάξεις «κατά τρόπο άνισο και αντισυνταγματικό».

Αντίθετα, η αγωγή που εκδικάζεται ζητεί η εισφορά να υπολογίζεται κλιμακωτά και αναλογικά, όπως ακριβώς ισχύει στη γενική φορολογία εισοδήματος. Σύμφωνα με αυτό το σκεπτικό, η ΕΑΣ θα πρέπει να επιβάλλεται μόνο στο υπερβάλλον τμήμα της σύνταξης πάνω από τα 1.468 ευρώ και όχι σε ολόκληρο το ποσό.

Παράδειγμα υπολογισμού

Η θετική εισήγηση του Επιτρόπου

Σύμφωνα με πληροφορίες, η εισήγηση του Επιτρόπου στο Ελεγκτικό Συνέδριο είναι θετική υπέρ του αναλογικού υπολογισμού της ΕΑΣ ανά κλιμάκιο. Εφόσον η πρόταση αυτή γίνει αποδεκτή από το δικαστήριο, η ΕΑΣ αναμένεται να μειωθεί έως και κατά 50% για τους περισσότερους συνταξιούχους.

Το ιστορικό της δίκης – Η αναβολή και οι λόγοι της

Η πιλοτική δίκη είχε αρχικά προσδιοριστεί για τις 10 Ιουνίου 2026. Ωστόσο, κατόπιν αιτήματος του Δημοσίου, το οποίο επικαλέστηκε ότι το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους δεν είχε προλάβει να προετοιμαστεί – παρά το γεγονός ότι η αγωγή είχε κατατεθεί έξι χρόνια νωρίτερα – η δίκη αναβλήθηκε για τις 7 Οκτωβρίου 2026.

Τη βασική αγωγή έχει καταθέσει ο πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου ε.τ. Νικόλαος Αγγελάρας, ζητώντας την κατάργηση ή τον ορθολογικό περιορισμό της εισφοράς, σύμφωνα με τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας.

Προηγούμενες δικαστικές κρίσεις για την ΕΑΣ

Το νομικό πλαίσιο της ΕΑΣ έχει απασχολήσει επανειλημμένως τα ανώτατα δικαστήρια. Ενδεικτικά:

• Η υπ’ αριθμ. 504/2021 απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου έκρινε ότι η ΕΑΣ, όπως επιβάλλεται και υπολογίζεται, αντίκειται στα άρθρα 4 παρ. 1 και 25 παρ. 1 του Συντάγματος (αρχές ισότητας και αναλογικότητας).
• Με την υπ’ αριθμ. 244/2017 απόφαση της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου κρίθηκαν αντισυνταγματικές οι διατάξεις των νόμων 3865/2010 και 3863/2010.

Οι αποφάσεις αυτές δημιουργούν ένα ισχυρό νομολογιακό προηγούμενο που ενισχύει τις πιθανότητες δικαίωσης των συνταξιούχων στην επικείμενη πιλοτική δίκη.

Η θέση του Συνηγόρου του Πολίτη

Ο Συνήγορος του Πολίτη, με πορίσματά του από το 2010 έως σήμερα, έχει υποστηρίξει σταθερά την ανάγκη τροποποίησης των διατάξεων της ΕΑΣ. Σε πρόσφατο πόρισμα (Νοέμβριος 2024), πρότεινε τη θέσπιση προοδευτικής αναλογικής παρακράτησης της εισφοράς, επισημαίνοντας ότι το ισχύον σύστημα οδηγεί σε άνισες επιβαρύνσεις. Μάλιστα, η Ανεξάρτητη Αρχή υπενθύμισε ότι στο παρελθόν (ν. 2084/1992) είχε εφαρμοστεί επιτυχώς παρόμοιο σύστημα προοδευτικής παρακράτησης.

Το οικονομικό μέγεθος της επιβάρυνσης

Η επιβάρυνση για το ελληνικό δημόσιο και τους συνταξιούχους είναι τεράστια. Μόνο μέσα στο 2026, περισσότεροι από 400.000 συνταξιούχοι αναμένεται να χάσουν συνολικά 888 εκατομμύρια ευρώ από την ΕΑΣ (721 εκατ. ευρώ από κύριες συντάξεις και 167 εκατ. ευρώ από επικουρικές), σύμφωνα με το σχέδιο του κρατικού προϋπολογισμού.

Τι θα συμβεί σε περίπτωση δικαίωσης των συνταξιούχων

Σενάριο 1: Μερική αποδοχή της αγωγής

Εάν το δικαστήριο κάνει δεκτό το αίτημα για αναλογικό υπολογισμό της ΕΑΣ, η εισφορά θα μειωθεί σημαντικά (έως 50%) για το σύνολο των συνταξιούχων. Η κυβέρνηση αναμένεται να ρυθμίσει με νόμο, εντός του 2027, τον νέο τρόπο υπολογισμού για το μέλλον.

Σενάριο 2: Πλήρης αποδοχή – Κατάργηση της ΕΑΣ

Στην περίπτωση που το δικαστήριο κρίνει την ΕΑΣ αντισυνταγματική στο σύνολό της, το μέτρο θα καταργηθεί πλήρως. Πρόκειται για ένα σενάριο που έχει υποστηριχθεί από κόμματα της αντιπολίτευσης και συνταξιουχικές οργανώσεις.

Το ζήτημα των αναδρομικών

Το πλέον κρίσιμο σημείο είναι η επιστροφή των ποσών που παρακρατήθηκαν στο παρελθόν. Σύμφωνα με πληροφορίες, για την επιστροφή των αναδρομικών θα χρειαστεί νέος κύκλος δικαστικών αγωγών και πολυετής αναμονή. Υπενθυμίζεται ότι δεν έχουν καταβληθεί ακόμη ούτε τα αναδρομικά που αφορούν την περίοδο πριν από το 2018, παρά τις τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις που τα είχαν κρίνει παράνομα.

Η στάση της κυβέρνησης

Η κυβέρνηση, σύμφωνα με πληροφορίες, αναμένει την απόφαση του δικαστηρίου προκειμένου να καθορίσει με νόμο τον νέο τρόπο υπολογισμού της ΕΑΣ. Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι η κυβέρνηση αποφεύγει να λάβει πολιτικές πρωτοβουλίες πριν από τη δικαστική κρίση, ώστε να μη στερήσει έσοδα από το ΑΚΑΓΕ (Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών).

Η δίκη της 7ης Οκτωβρίου 2026 στο Ελεγκτικό Συνέδριο αποτελεί ένα κομβικό σημείο για το συνταξιοδοτικό σύστημα της χώρας. Με τις πιθανότητες να είναι υπέρ των συνταξιούχων, λόγω της θετικής εισήγησης του Επιτρόπου και της υπάρχουσας νομολογίας, το ενδεχόμενο μείωσης της ΕΑΣ έως 50% είναι ιδιαίτερα πιθανό.

Ωστόσο, το ζήτημα των αναδρομικών παραμένει ανοιχτό και εκτιμάται ότι θα απαιτήσει νέες δικαστικές διαδικασίες και σημαντικό χρονικό διάστημα για την οριστική επίλυσή του.