Κύπρος 20 Ιουλίου 1974 Δεν ξεχνώ – «Νίκη-4»: Η τραγωδία της Μακεδονίτισσας

Κύπρος 20 Ιουλίου 1974 – Δεν ξεχνώ. «Νίκη-4»: Η τραγωδία της Μακεδονίτισσας. Η αποστολή-αυτοκτονία της 21ης Ιουλίου 1974 και το ανεξόφλητο χρέος στους ήρωες της Κύπρου.

Η 20ή Ιουλίου 1974 αποτελεί ανεξίτηλο στίγμα στην εθνική μνήμη. Τα ξημερώματα, η Τουρκία εξαπέλυσε την παράνομη εισβολή στην Κύπρο με την κωδική ονομασία «Αττίλας», επικαλούμενη ως πρόσχημα το άρθρο 4 της Συνθήκης Εγγυήσεων για την προστασία των Τουρκοκυπρίων. Το έδαφος, ωστόσο, είχε προετοιμαστεί πέντε ημέρες νωρίτερα, όταν η χούντα του Δημητρίου Ιωαννίδη οργάνωσε το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου εναντίον του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου. Μια ενέργεια που έδωσε στην Άγκυρα το άλλοθι που αναζητούσε.

Μια επιχείρηση χωρίς σχέδιο

Η ελληνική αντίδραση υπήρξε αργοπορημένη και αποδιοργανωμένη. Το απόγευμα της 21ης Ιουλίου, κι ενώ η Κύπρος μαινόταν, η εντολή για την αποστολή δόθηκε δια κοινού τηλεφώνου – όχι γραπτά, όπως προβλέπεται. Χωρίς επιχειρησιακό σχέδιο, χωρίς κωδική ονομασία. Στη Σούδα, τα πληρώματα των μεταγωγικών συγκεντρώθηκαν βιαστικά. Εκεί, ο Επισμηναγός Μέττας πρότεινε το όνομα «ΝΙΚΗ» – μια λέξη που συγκέντρωσε ομόφωνη αποδοχή.

Η αποστολή προέβλεπε την αερομεταφορά 344 καταδρομέων της Α’ Μοίρας Καταδρομών με 15 αεροσκάφη Nord N2501D Noratlas της 354 Μοίρας Μεταφορών. Τα μεταγωγικά απογειώθηκαν λίγο πριν τα μεσάνυχτα από τη Σούδα, πετώντας σε χαμηλό ύψος, με απόλυτη σιγή ασυρμάτου, σβηστά φώτα και χωρίς συνοδεία μαχητικών – μια πτήση-φάντασμα για να αποφευχθούν τα τουρκικά ραντάρ. Ο διεθνής τύπος θα τη χαρακτήριζε αργότερα ως «αποστολή αυτοκτονίας».

Το μοιραίο λάθος

Οι προσγειώσεις στο αεροδρόμιο της Λευκωσίας ξεκίνησαν λίγο πριν τις 2:00 τα ξημερώματα της 22ας Ιουλίου. Όμως, η κυπριακή αεράμυνα δεν είχε ενημερωθεί. Τα Noratlas θεωρήθηκαν εχθρικά. Τα αντιαεροπορικά πυρά της Εθνικής Φρουράς σάρωσαν τον ουρανό της Λευκωσίας.

Το αεροσκάφος NOR-ATLAS 52-133 «ΝΙΚΗ-4» χτυπήθηκε ενώ βρισκόταν σε διαδικασία προσγείωσης. Κατέπεσε φλεγόμενο στον λόφο της Μακεδονίτισσας. Από τους 30 επιβαίνοντες – 29 καταδρομείς και 4 αεροπόρους – σώθηκε ως εκ θαύματος μόνο ο καταδρομέας Θανάσης Ζαφειρίου. Συνολικά, 4 αεροπόροι και 28 καταδρομείς έχασαν τη ζωή τους από φίλια πυρά εκείνη τη νύχτα.

Οι νεκροί που έμειναν θαμμένοι για 42 χρόνια

Οι σοροί των πεσόντων που βρέθηκαν εκτός του αεροσκάφους ετάφησαν αρχικά στο κοιμητήριο Λακατάμειας. Οι υπόλοιποι τάφηκαν επί τόπου, μαζί με τα συντρίμμια του «Νίκη-4». Ο χώρος έγινε ο Τύμβος της Μακεδονίτισσας – ένα μνημείο-μαυσωλείο που για δεκαετίες έκρυβε τους νεκρούς του.

Η εκσκαφή ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2015, 42 ολόκληρα χρόνια μετά. Μόλις το 2016 άρχισαν να παραδίδονται τα οστά των ηρώων στους συγγενείς τους. Σήμερα, στον Τύμβο Μακεδονίτισσας δεσπόζει ομοίωμα του Noratlas ως ελάχιστος φόρος τιμής.

Μια νίκη μέσα στην τραγωδία

Παρά την καταστροφή, 278 από τους 318 καταδρομείς κατάφεραν να αποβιβαστούν και να πολεμήσουν. Ήταν εκείνοι που με την ηρωική τους αντίσταση απέτρεψαν την παράδοση του αεροδρομίου Λευκωσίας στους Τούρκους εισβολείς. Η μάχη του αεροδρομίου έμεινε στην ιστορία ως μία από τις ενδοξότερες στιγμές του κυπριακού ελληνισμού.

Το ανεξόφλητο χρέος

Πενήντα δύο χρόνια μετά, η Κύπρος παραμένει διχοτομημένη. Η «γραμμή Αττίλα» χαράσσει ακόμα την πληγή στο σώμα του νησιού. Οι ήρωες της επιχείρησης «ΝΙΚΗ» – αυτοί που έπεσαν και αυτοί που πολέμησαν – αποτελούν την ενσάρκωση της γενναιότητας, αλλά και της ανείπωτης τραγωδίας μιας αποστολής που σημαδεύτηκε από την ανικανότητα της χούντας και το τίμημα του φίλιου πυρός.

Τους οφείλουμε όχι μόνο μνήμη. Τους οφείλουμε την αλήθεια. Και την υπόσχεση ότι δεν θα ξεχάσουμε ποτέ.

ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ – Τα γεγονότα που συγκλόνισαν την Κύπρο

#Κύπρος1974 #Αττίλας #ΕπιχείρησηΝΙΚΗ #Μακεδονίτισσα #Noratlas #20Ιουλίου1974 #ΔενΞεχνώ #Καταδρομείς #ΤύμβοςΜακεδονίτισσας #Μνήμη #ΕλλάδαΚύπρος