15 Αυγούστου το καταδρομικό «Έλλη» βυθίστηκε ανήμερα της Παναγίας τορπιλίζεται από ιταλικό υποβρύχιο στην Τήνο

15 Αυγούστου το καταδρομικό «Έλλη» βυθίστηκε ανήμερα της Παναγίας τορπιλίζεται από ιταλικό υποβρύχιο στην Τήνο. «Μέσα στη λαμπρότητα της γιορτής της Κοίμησης, το ιταλικό υποβρύχιο «Delfino» καταβύθισε ανήμερα το «Έλλη» στο λιμάνι της Τήνου, στις 15 Αυγούστου 1940.»

Η 15η Αυγούστου 1940 είναι χαραγμένη στη συλλογική μνήμη των Ελλήνων όχι μόνο ως η μεγαλύτερη γιορτή της Ορθοδοξίας, αλλά και ως ημέρα εθνικού πένθους. Μέσα στην ατμόσφαιρα της θρησκευτικής κατάνυξης και του πανηγυριού, ένα ύπουλο χτύπημα ήρθε να σκίσει την ειρήνη. Το ιταλικό υποβρύχιο «Delfino» τορπίλισε και βύθισε το ελληνικό καταδρομικό «Έλλη» στο λιμάνι της Τήνου, σε μια πράξη που αποτέλεσε την κορύφωση των ιταλικών προκλήσεων και το προανάκρουσμα του ελληνοϊταλικού πολέμου.

Το χρονικό μιας προαναγγελθείσας προδοσίας

Το καλοκαίρι του 1940 ήταν ιδιαίτερα τεταμένο. Η ήττα της Γαλλίας από τις δυνάμεις του Άξονα τον Ιούνιο έπεισε την ιταλική ηγεσία του Μουσολίνι ότι η στιγμή για επίθεση κατά της Ελλάδας είχε ωριμάσει. Στο διάστημα Αυγούστου-Οκτωβρίου, οι Ιταλοί προχώρησαν σε μια σειρά προκλήσεων, κορυφώνοντάς τις με την επιχείρηση στην Τήνο.

Στην Τήνο, το πανηγύρι της Κοίμησης της Θεοτόκου είχε συγκεντρώσει χιλιάδες πιστούς. Το «Έλλη», ένα ελαφρύ καταδρομικό 2.600 τόνων, είχε αγκυροβολήσει 550 μέτρα από τον λιμενοβραχίονα, συμμετέχοντας στις εορταστικές εκδηλώσεις. Το πλήρωμα, ντυμένο με στολές εξόδου, ανυποψίαστο για τη μοιραία εξέλιξη.

08.25: Η στιγμή της καταστροφής

Στις 8:25 π.μ., λίγο πριν τη λιτάνευση της ιερής εικόνας της Παναγίας, το ιταλικό υποβρύχιο «Delfino», υπό τον πλωτάρχη Γκιουζέπε Αϊκάρντι, εξαπέλυσε τρεις τορπίλες. Μία από αυτές έπληξε το «Έλλη» στο μέσον του δεξιού τμήματος, κάτω από το λεβητοστάσιο, προκαλώντας φονική έκρηξη. Το πλοίο κόπηκε στα δύο. Ο απολογισμός ήταν βαρύς: 9 νεκροί και 24 τραυματίες.

Οι άλλες δύο τορπίλες έπληξαν τον λιμενοβραχίονα, έχοντας ως στόχο τα επιβατηγά «Έλση» και «Έσπερος». Η τύχη στάθηκε ευμενής, καθώς η έκρηξη περιορίστηκε στο κρηπίδωμα. Ακόμα πιο σημαντικό, η αποθήκη πυρομαχικών του «Έλλη» δεν εξερράγη, γεγονός που θα είχε καταστροφικές συνέπειες για ολόκληρη τη Χώρα της Τήνου.

Ηρωική διάσωση και ιταλική προπαγάνδα

Στο χάος που ακολούθησε, δύο αλιευτικά σκάφη, η «Προποντίς» και η «Ελένη», έσπευσαν να συνδράμουν. Ο καπετάν Μιχάλης Πετυχάκης, αψηφώντας τον κίνδυνο, διέταξε τα σκάφη του να προσεγγίσουν για να περισυλλέξουν τους τραυματίες ναυαγούς. Χάρη στην ηρωική τους ενέργεια, 24 τραυματίες διασώθηκαν πριν ο απολογισμός γίνει ακόμα βαρύτερος.

Η ιταλική αντίδραση υπήρξε υποκριτική και προπαγανδιστική. Ο υπουργός Εξωτερικών της Ιταλίας, κόμης Τσιάνο, έγραψε στο ημερολόγιό του για «άγνωστου εθνικότητας υποβρύχιο», ενώ ο εκπρόσωπος του ιταλικού Υπουργείου Εξωτερικών απέδωσε το συμβάν σε πρωτοβουλία των Άγγλων, που ήθελαν να προκαλέσουν αναταραχή στα Βαλκάνια. Μια προπαγανδιστική ανακοίνωση που δεν έπεισε κανέναν.

Το «Έλλη»: Ένα πλοίο με ιστορία

Το «Έλλη» είχε μακρά και περιπετειώδη ιστορία. Ναυπηγήθηκε στις ΗΠΑ το 1912-1913 για λογαριασμό της Κίνας με το όνομα «Fei-Hung», αλλά η παραγγελία ακυρώθηκε λόγω της εθνικιστικής επανάστασης. Αγοράστηκε από την Ελλάδα το 1914, κατασχέθηκε από τους Γάλλους το 1917, έλαβε μέρος στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο υπό γαλλική σημαία και στη συνέχεια στη Μικρασιατική Εκστρατεία.

Μεταξύ 1925-1927 υποβλήθηκε σε ριζική μετασκευή στη Γαλλία, μετατρεπόμενο από ελαφρύ καταδρομικό σε ελαφρύ ναρκοθετικό, με δυνατότητα ταχείας πόντισης 100 ναρκών και αναβαθμισμένο πυροβολικό. Ένα πλοίο με λαμπρή ιστορία που βρήκε τραγικό θάνατο σε καιρό ειρήνης.

Το τίμημα και το αντίτιμο

Ο τορπιλισμός του «Έλλη» ήταν η κορύφωση της ιταλικής θρασύτητας. Η Ελλάδα, παρόλο που είχε δεχτεί επίθεση δυόμιση μήνες πριν την επίσημη κήρυξη του πολέμου, κράτησε ψύχραιμη στάση, αποφεύγοντας να δυναμιτίσει την ατμόσφαιρα. Όμως, η υπομονή είχε τα όριά της. Σχεδόν δυο μήνες αργότερα, η απάντηση δόθηκε στα βουνά της Αλβανίας, όπου ο ελληνικός στρατός ανέτρεψε τις ιταλικές δυνάμεις.

Η βύθιση του «Έλλη» παραμένει μια από τις πιο μαύρες σελίδες της ελληνικής ιστορίας, μια υπενθύμιση ότι ακόμα και την πιο ιερή στιγμή, η απειλή του πολέμου μπορεί να χτυπήσει απροειδοποίητα. Το ηρωικό πλήρωμα και οι αθώοι νεκροί του «Έλλη» τιμούνται ως τα πρώτα θύματα ενός πολέμου που η Ελλάδα δεν είχε επιλέξει, αλλά τον αντιμετώπισε με απαράμιλλο θάρρος.

#Έλλη #Τήνος #15Αυγούστου1940 #ΙταλικήΕπίθεση #ΕλληνοϊταλικόςΠόλεμος #ΠαναγίαΤήνου #Ιστορία #ΠολεμικόΝαυτικό