15 Αυγούστου στην Παναγία Σουμελά: Η αθάνατη ελπίδα του Ποντιακού Ελληνισμού
15 Αυγούστου στην Παναγία Σουμελά: Η αθάνατη ελπίδα του Ποντιακού Ελληνισμού. Άρθρο – Επιμέλεια του Χάρη Ψωμιάδη, Γενικού Γραμματέα της Ένωσης Συνταξιούχων Αστυνομικών Αττικής.
Κάθε 15 Αυγούστου, στα μαγευτικά υψώματα του Βερμίου, χιλιάδες πιστοί από κάθε γωνιά της Ελλάδας και του κόσμου συρρέουν στο ιερό προσκύνημα της Παναγίας Σουμελά. Εκεί, μέσα σε μια ατμόσφαιρα κατάνυξης και βαθιάς συγκίνησης, εορτάζεται η Κοίμηση της Θεοτόκου, συνεχίζοντας μια παράδοση 16 αιώνων που ξεκίνησε μακριά, στις απόκρημνες πλαγιές του όρους Μελά του Πόντου.
Η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας Σουμελά, σύμφωνα με την ιερή παράδοση της Ορθόδοξης Εκκλησίας, είναι έργο του Αποστόλου και Ευαγγελιστή Λουκά. Μια από τις ελάχιστες εικόνες που φιλοτέχνησε ο ίδιος ο Ευαγγελιστής όσο ζούσε ακόμη η Παναγία, φέρει επάνω της την ευλογία της ίδιας της Θεοτόκου. Αρχικά ονομαζόταν «Παναγία η Αθηνιώτισσα», καθώς μετά τον θάνατο του Λουκά μεταφέρθηκε και φυλάχθηκε στην Αθήνα για περίπου τρεις αιώνες. Το όνομα Σουμελά προέκυψε αργότερα, από τη σύνθεση της ποντιακής λέξης «σου» (εις το) με το όνομα του βουνού «Μελά».
Το 386 μ.Χ., δύο Αθηναίοι μοναχοί, ο Βαρνάβας και ο Σωφρόνιος, καθοδηγούμενοι από θαυμαστό όραμα της Παναγίας, ταξίδεψαν μέχρι τον Πόντο και ίδρυσαν το περίφημο μοναστήρι σε μια σπηλιά του όρους Μελά, 46 χιλιόμετρα από την Τραπεζούντα. Εκεί, για 16 αιώνες, η Παναγία Σουμελά αποτέλεσε το πνευματικό, εθνικό και κοινωνικό κέντρο του Ποντιακού Ελληνισμού. Ιδιαίτερα μετά την πτώση της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας, έγινε το σύμβολο και η ελπίδα των Ελληνοποντίων, προσφέροντας παρηγοριά και ασφάλεια. Λειτούργησε ως κέντρο γραμμάτων και παιδείας, εκπαιδεύοντας ιερείς και δασκάλους, δρώντας ανασταλτικά στον εκτουρκισμό και διατηρώντας άσβεστη τη φλόγα της εθνικής ταυτότητας και της θρησκευτικής ελευθερίας.
Η ιστορία της, ωστόσο, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον μαρτυρικό ξεριζωμό του ποντιακού λαού. Η Σουμελά στάθηκε δίπλα στους υπόδουλους Έλληνες στις διώξεις, τα βασανιστήρια και τους εξισλαμισμούς, ενώ κατά την περίοδο της γενοκτονίας, όπου 350.000 Έλληνες του Πόντου θυσιάστηκαν, υπήρξε πηγή δύναμης και αντίστασης. Με την ανταλλαγή πληθυσμών και τη Συνθήκη της Λωζάνης, ο ξεριζωμός έγινε πραγματικότητα. Οι τελευταίοι μοναχοί, για να προστατεύσουν το πολύτιμο κειμήλιο από τη βεβήλωση, έθαψαν την εικόνα, μαζί με τον πολύτιμο σταυρό και το χειρόγραφο Ευαγγέλιο, στα αγιασμένα χώματα της μονής.
Για δέκα ολόκληρα χρόνια, η εικόνα παρέμεινε θαμμένη, περιμένοντας την ώρα της απελευθέρωσής της. Χάρη στις αγωνιώδεις προσπάθειες του μητροπολίτη Ξάνθης Πολύκαρπου Ψωμιάδη, του υπουργού Λεωνίδα Ιασωνίδη και του αρχιμανδρίτη Αμβρόσιου, και με τη μεσολάβηση του Ελευθερίου Βενιζέλου, η εικόνα ανασύρθηκε το 1931 και μεταφέρθηκε στην Αθήνα. Σήμερα, η θαυματουργή εικόνα φυλάσσεται με ευλάβεια στην Ιερά Μονή Παναγίας Σουμελά στο Βέρμιο, κοντά στην Καστανιά Ημαθίας, αποτελώντας τον πολύτιμο συνδετικό κρίκο με την αλησμόνητη πατρίδα.
Η ετήσια πανήγυρις της 15ης Αυγούστου στο Βέρμιο, με την πολυαρχιερατική Θεία Λειτουργία, τη λιτάνευση της εικόνας και τα ποντιακά καλλιτεχνικά δρώμενα, αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία για τον Ποντιακό Ελληνισμό να τιμήσει την ιστορία, την πίστη και την αθάνατη κληρονομιά του. Είναι η γιορτή της μνήμης, της ελπίδας και της αδιάσπαστης σύνδεσης με τις ρίζες. Μια γιορτή που αποδεικνύει πως η Παναγία Σουμελά δεν έπαψε ποτέ να είναι η «Κυρά του Πόντου», η προστάτιδα και η παρηγορήτρια όλων των Ελλήνων.
#ΠαναγίαΣουμελά #15Αυγούστου #Βέρμιο #Πόντος #ΠοντιακόςΕλληνισμός #ΚοίμησηΤηςΘεοτόκου #Μνήμη #Παράδοση #Σουμελιώτισσα #Ορθοδοξία
