Συνταξιοδότηση: Αυξάνονται τα Όρια; Το Σενάριο των 70 Ετών και οι Ηλικίες στο Στόχαστρο

Συνταξιοδότηση: Αυξάνονται τα Όρια; Το Σενάριο των 70 Ετών και οι Ηλικίες στο «Στόχαστρο». Αυξάνονται τα όρια συνταξιοδότησης μετά το 2030; Το σενάριο για σύνταξη στα 70, οι ηλικίες που κινδυνεύουν, το ρεκόρ αιτήσεων και οι επιπτώσεις στις γυναίκες.

Το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας βρίσκεται μπροστά σε ένα νέο κύκλο αναπροσαρμογών, με τις αναλογιστικές μελέτες και τις δημογραφικές προβλέψεις να προμηνύουν αυξήσεις στα όρια ηλικίας μετά το 2030. Την ίδια στιγμή, ένα πρωτοφανές κύμα «φυγής» προς τη σύνταξη καταγράφεται, με τις γυναίκες να πρωταγωνιστούν.

Το «Πάγωμα» που Δεν Καθησυχάζει

Παρά τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης ότι δεν έχουν ληφθεί αποφάσεις για αλλαγές στα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης, οι δημογραφικές προβλέψεις και οι αναλογιστικές μελέτες δείχνουν πως οι αλλαγές είναι προ των πυλών. Το ασφαλιστικό «πάγωμα» έως το 2029 δεν σημαίνει ότι το θέμα έχει κλείσει — σημαίνει απλώς ότι η δύσκολη πολιτική απόφαση μεταφέρεται χρονικά.

Αυτή η αβεβαιότητα έχει πυροδοτήσει ένα μαζικό κύμα «φυγής» προς τη συνταξιοδότηση — κυρίως από γυναίκες, οι οποίες υποβάλλουν επτά στις δέκα νέες αιτήσεις — την ώρα που η σταδιακή αύξηση των ορίων συμπιέζει περαιτέρω τους δείκτες γεννητικότητας.

Το Νομοθετικό Πλαίσιο: Τι Ισχύει Σήμερα

Τα σημερινά όρια ηλικίας έχουν «κλειδώσει» σε δύο βασικές κατηγορίες:

• 62 έτη, με προϋπόθεση συμπλήρωσης 40 ετών ασφάλισης (12.000 ένσημα).
• 67 έτη, με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης (4.500 ένσημα).

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των δέκα χωρών παγκοσμίως που διαθέτουν θεσμοθετημένο νόμο σύνδεσης των ορίων ηλικίας με το προσδόκιμο ζωής. Ο Νόμος 4336/2015 προβλέπει ότι ανά τριετία αξιολογείται αν και πόσο έχει αυξηθεί το προσδόκιμο ζωής, με αυτόματη μετακύλιση στα όρια συνταξιοδότησης.

Σύμφωνα με τον καθηγητή Εργατικού Δικαίου Αλέξη Μητρόπουλο, πρόεδρο της ΕΝΥΠΕΚ (Ένωση για την Υπεράσπιση της Εργασίας και του Κοινωνικού Κράτους), σε χώρες όπως η Γερμανία και η Δανία έχουν ήδη δρομολογηθεί ή εξετάζονται παρεμβάσεις που οδηγούν τους σημερινούς 35άρηδες σε ηλικίες συνταξιοδότησης που φτάνουν ακόμη και τα 69 ή 70 έτη:

«Συζητιέται ως νομοσχέδιο με εισήγηση του Καγκελαρίου για αύξηση, οι σημερινοί 35άρηδες θα πάνε στα 69-70. Πριν λίγους μήνες στη Δανία ψηφίστηκε αντίστοιχος νόμος που οι σημερινοί 35-40άρηδες θα βγουν στα 69-70».

Το Χρονοδιάγραμμα των Αυξήσεων: Ορόσημο το 2027

Η διαδικασία επανεξέτασης των ορίων ηλικίας ακολουθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα:

• Τέλη 2026 – Αρχές 2027: Εξετάζεται η μεταβολή του προσδόκιμου ζωής για τους άνω των 65 ετών κατά τη δεκαετία 2016-2025. Τυχόν αύξηση μετακυλίεται αυτόματα στα όρια συνταξιοδότησης από το 2027.
• Τέλη 2029: Νέα αξιολόγηση, με εφαρμογή τυχόν αλλαγών από 1/1/2030.
• 2033: Επόμενη προγραμματισμένη επανεξέταση.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής, το 2030 τα νομοθετημένα όρια ηλικίας των 62 και 67 ετών εκτιμάται ότι θα αυξηθούν κατά περίπου 1,5 έτος.

Ποιες Ηλικίες «Κινδυνεύουν»

Οι αλλαγές στα όρια ηλικίας θα αφορούν τρεις βασικές κατηγορίες ασφαλισμένων:

1. Ασφαλισμένοι 50 έως 55 ετών

Βρίσκονται σε απόσταση 7 έως 12 ετών από τα 62 έτη. Αποτελούν την πιο «επίφοβη» ομάδα να εγκλωβιστεί σε μία ή και δύο αυξήσεις ορίων ηλικίας. Όσοι κλείνουν τα 62 μετά το 2030, εκτιμάται ότι θα συνταξιοδοτηθούν τουλάχιστον στα 63,6 έτη.

2. Ασφαλισμένοι 35 έως 50 ετών

Αναμένεται να επωμιστούν 2 έως 3 διαδοχικές αυξήσεις ορίων ηλικίας μέχρι τη συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου.

3. Νέοι ασφαλισμένοι

Όσοι διανύουν τα πρώτα χρόνια του εργασιακού τους βίου θα πρέπει από τώρα να συμβιβαστούν με την ιδέα ότι θα πάρουν σύνταξη μετά τα 64 και με 42 χρόνια ασφαλιστικού βίου, ή κοντά στα 70 αν έχουν λιγότερα έτη εργασίας.

Πρωτότυπος Πίνακας: Εκτιμώμενες Αυξήσεις Ορίων Ηλικίας ανά Ηλικιακή Ομάδα

Πηγή: Επεξεργασία δεδομένων από μελέτες Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής, Ν. 4336/2015 και δηλώσεις Αλ. Μητρόπουλου

Το Αρνητικό Ρεκόρ Γεννήσεων και οι Επιπτώσεις στις Γυναίκες

Με βάση τις αναλύσεις του Ινστιτούτου Δημογραφικών Ερευνών και Μελετών (ΙΔΕΜ), οι γεννήσεις στη χώρα μας έχουν καταρρεύσει:

• 2008-2009: 117.600 γεννήσεις ετησίως κατά μέσο όρο
• 2025-2026: 65.000 γεννήσεις αντίστοιχα — μείωση κατά 44%

Η μέση ηλικία απόκτησης παιδιών συνεχίζει να αυξάνεται απρόσκοπτα: από 30,2 έτη το 2008 σε 32,3 έτη το 2026.

Σύμφωνα με τον κ. Μητρόπουλο:

«Επειδή προβλέπουμε ότι το 2026 θα είναι το έτος της απόλυτης κατάρρευσης των γεννήσεων, οι γεννήσεις στην Ελλάδα θα είναι πάνω κάτω 65.000. Είναι οι λιγότερες από τότε που μετράμε στην πατρίδα μας γεννήσεις-θανάτους».

Οι γυναίκες πλήττονται δυσανάλογα, καθώς παραδοσιακά συνταξιοδοτούνταν νωρίτερα, συνδυάζοντας οικογένεια, γεννήσεις και εργασία. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει ο καθηγητής: «θα την πληρώσουν πρώτα οι γυναίκες».

Το Κύμα «Φυγής»: Ρεκόρ Αιτήσεων Συνταξιοδότησης

Το 2025 καταγράφηκε η μεγαλύτερη «έκρηξη» συνταξιοδοτήσεων που έχει σημειωθεί ποτέ στην Ελλάδα:

• 2024: 197.228 νέες αιτήσεις
• 2025: 225.803 αιτήσεις — ιστορικό υψηλό

7 στις 10 αιτήσεις υποβάλλονται από γυναίκες, γεγονός που αποτυπώνει την αυξημένη ανασφάλεια αλλά και την ανάγκη έγκαιρης εξόδου από την εργασία.

Βασικός λόγος είναι ο φόβος αλλαγών στα όρια ηλικίας από την 1η Ιανουαρίου 2027. Πολλοί σπεύδουν να κατοχυρώσουν δικαιώματα, προκειμένου να αποφύγουν δυσμενέστερες ρυθμίσεις στο μέλλον.

Το 2026 συνεχίζεται η ίδια τάση: στο πρώτο εννεάμηνο καταγράφηκαν περισσότερες από 164.000 αιτήσεις, με τον Σεπτέμβριο να ξεπερνά τις 20.000.

Τι Γίνεται στην Ευρώπη: Η Ελλάδα δεν Είναι Μόνη

Γερμανία

Η Γερμανία προχωρά σε σταδιακή αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης από τα 67 στα 70 έτη, με σύνδεση στο προσδόκιμο ζωής από το 2032. Σύμφωνα με τις προτάσεις της αρμόδιας επιτροπής, το όριο θα φτάσει τα 68 έτη έως το 2051 και τα 70 έτη έως το 2092.

Δανία

Το δανικό κοινοβούλιο ψήφισε τον Μάιο του 2025 νόμο που αυξάνει την ηλικία συνταξιοδότησης στα 70 έτη έως το 2040, για όλους όσους έχουν γεννηθεί μετά τις 31 Δεκεμβρίου 1970.

Αυτή η εξέλιξη καθιστά τη Δανία τη χώρα με το υψηλότερο όριο συνταξιοδότησης παγκοσμίως.

Γιατί οι Κυβερνήσεις Σπεύδουν να Αυξήσουν τα Όρια

Οι κυβερνήσεις που αντιμετωπίζουν εντονότερα το δημογραφικό ζήτημα καλούνται να ανασχεδιάσουν τα ασφαλιστικά τους συστήματα μέσα από δύο κατευθύνσεις:

1. Αύξηση των ορίων ηλικίας — ώστε οι ασφαλισμένοι να εργάζονται περισσότερα χρόνια και να λαμβάνουν σύνταξη για λιγότερα.
2. Μείωση των συνταξιοδοτικών δαπανών — μέσω αλλαγών στον τρόπο υπολογισμού ή στη διάρκεια καταβολής των παροχών.

Όπως εξηγεί ο κ. Μητρόπουλος:

«Οι κυβερνήσεις λένε ‘δεν έχουμε να καλύπτουμε και να πληρώνουμε σύνταξη για περισσότερα χρόνια από τότε που κάποιος βγαίνει στη σύνταξη, λόγω του ότι γηράσκουν, ζουν περισσότερο οι συνταξιούχοι’».

Οι τρεις κρίσιμοι δημογραφικοί δείκτες που θα κρίνουν την κατεύθυνση των αποφάσεων είναι:

• Δείκτης εξάρτησης: Από 39% σήμερα, εκτιμάται ότι κινείται προς το 60%.
• Δείκτης γήρανσης: Για κάθε 170 ηλικιωμένους αντιστοιχούν 100 άτομα εργάσιμης ηλικίας.
• Δείκτης γονιμότητας: Από 1,3 παιδιά το 2018 αυξήθηκε οριακά σε 1,5 το 2022, παραμένοντας χαμηλότερος από το 2,1.

ΕΝΥΠΕΚ: «Ετοιμάζονται να Στείλουν τον Λογαριασμό»

Σύμφωνα με τον κ. Μητρόπουλο, οι ασφαλισμένοι θα κληθούν να επωμιστούν το κόστος των αλλαγών:

«Ετοιμάζονται να στείλουν τον λογαριασμό της αύξησης των ορίων ηλικίας, βεβαίως στους ασφαλισμένους και παίζουν και την ιδέα μείωσης των συνταξιοδοτικών δαπανών».

Η ΕΝΥΠΕΚ εκτιμά ότι από τα πρώτα νομοθετήματα της νέας κυβέρνησης, μετά τις προσεχείς εκλογές, θα είναι η αύξηση των ορίων ηλικίας, καθώς η Ελλάδα είναι από τις δέκα χώρες στον πλανήτη που έχουν νόμο για το προσδόκιμο ηλικίας.