ΣτΕ: Οριστικό «όχι» σε 13ο και 14ο μισθό Δημοσίου

ΣτΕ: Οριστικό «όχι» σε 13ο και 14ο μισθό Δημοσίου. Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας με την υπ’ αριθμ. 1201/2026 απόφασή της έκρινε συνταγματική και συμβατή με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης τη μη επαναφορά των επιδομάτων εορτών και αδείας (13ος και 14ος μισθός) στους δημοσίους υπαλλήλους, βάζοντας οριστικό τέλος σε ένα από τα μακροβιότερα μισθολογικά αιτήματα του δημόσιου τομέα.

Το χρονικό της υπόθεσης

Η απόφαση εκδόθηκε στο πλαίσιο πρότυπης δίκης (άρθρο 1 παρ. 1 ν. 3900/2010), κατόπιν αγωγής δημοσίου υπαλλήλου ενώπιον του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών. Ο ενάγων ζητούσε την καταβολή δύο επιπλέον βασικών μισθών για κάθε έτος, για το χρονικό διάστημα από την 1η Ιανουαρίου 2023 έως την 31η Δεκεμβρίου 2024. Υπέρ του είχε παρέμβει η ΑΔΕΔΥ.

Η υπόθεση συζητήθηκε στην 29μελή Ολομέλεια του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου στις 5 Ιουνίου 2025, με Πρόεδρο τον Μιχάλη Πικραμένο και Εισηγητή τον Σύμβουλο Επικρατείας Ιωάννη Μιχαλακόπουλο.

Τα επιδόματα εορτών (Χριστουγέννων, Πάσχα) και αδείας είχαν καταργηθεί ολοσχερώς με τον ν. 4093/2012, από την 1η Ιανουαρίου 2013. Έκτοτε, παρά τις περιοδικές αυξήσεις στον βασικό μισθό και τα επιδόματα, τα δώρα δεν επανήλθαν ποτέ.

Το σκεπτικό της απόφασης

1. Η ευρωπαϊκή διάσταση – Οδηγία 2022/2041

Ο ενάγων επικαλέστηκε τη μη μεταφορά ή πλημμελή μεταφορά της Οδηγίας 2022/2041 για τους επαρκείς κατώτατους μισθούς στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το ΣτΕ αποσαφήνισε ότι επίκληση της Οδηγίας μπορεί να γίνει μόνο για το διάστημα μετά την 15η Νοεμβρίου 2024, όταν εξέπνευσε η προθεσμία μεταφοράς της στο εθνικό δίκαιο.

Κρίσιμο σημείο υπήρξε η απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) της 11ης Νοεμβρίου 2025 στην υπόθεση C-19/23 (Δανία κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου). Το ΔΕΕ έκρινε ότι:

• Η «επάρκεια του κατώτατου μισθού» δεν αποτελεί ευρωπαϊκή έννοια
• Η ρύθμιση των αποδοχών ανήκει στην αποκλειστική αρμοδιότητα του εθνικού νομοθέτη
• Ακύρωσε διάταξη της Οδηγίας που δέσμευε τα κράτη-μέλη ως προς συγκεκριμένα κριτήρια καθορισμού των κατώτατων μισθών

Το ΣτΕ έκρινε ότι ούτε η Οδηγία παρείχε σε ιδιώτες δικαίωμα με επαρκώς προσδιορισμένο περιεχόμενο, ούτε μπορούσε να τύχει επίκλησης ο Χάρτης Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε.

2. Οι δημοσιονομικοί λόγοι

Το Δημόσιο προσκόμισε ενώπιον του ΣτΕ αναλυτικά οικονομικά στοιχεία. Η επαναφορά των τριών δώρων θα συνεπαγόταν μόνιμη ετήσια δημοσιονομική επιβάρυνση ύψους 1,37 δισεκατομμυρίων ευρώ, η οποία μαζί με τις εργοδοτικές εισφορές θα εκτινασσόταν στα 1,55 δισεκατομμύρια ευρώ.

Το Δικαστήριο έλαβε υπόψη:

• Τη δημοσιονομική πορεία της χώρας μετά το 2018
• Τις υποχρεώσεις από το Αναθεωρημένο Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Οικονομικής Διακυβέρνησης
• Τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για το όριο φτώχειας
• Τις ρυθμίσεις των νόμων 4354/2015, 5045/2023 και 5163/2024 για το μισθολογικό καθεστώς

Κατέληξε ότι η στάση του νομοθέτη δικαιολογείται από λόγους δημοσίου συμφέροντος, αναγόμενους στη δημοσιονομική ευστάθεια της χώρας.

3. Η αρχή της ισότητας

Το ΣτΕ απέρριψε και τον ισχυρισμό περί παραβίασης της συνταγματικής αρχής της ισότητας και της απαγόρευσης διακρίσεων έναντι των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν τελούν υπό τις ίδιες συνθήκες παροχής υπηρεσιών με τους εργαζομένους στον ιδιωτικό τομέα, καθώς διέπονται από ειδικό μισθολογικό καθεστώς. Το γεγονός ότι η διάρθρωση των αποδοχών τους έχει άμεσες επιπτώσεις στη δημοσιονομική κατάσταση του Κράτους αποτελεί επαρκές διαφοροποιητικό στοιχείο.

Σημειώνεται ότι επί του ζητήματος της παραβίασης της αρχής της ισότητας διατυπώθηκε μειοψηφία έξι μελών του Δικαστηρίου.

Τι σημαίνει η απόφαση

Η απόφαση 1201/2026 θεωρείται «πιλότος» για χιλιάδες άλλες παρόμοιες αγωγές που εκκρεμούν στα διοικητικά δικαστήρια της χώρας. Οι αγωγές αυτές πλέον αναμένεται να απορριφθούν βάσει του δεδικασμένου της Ολομέλειας.

Το Δικαστήριο έκρινε επίσης ότι δεν τίθεται σε κίνδυνο η αξιοπρεπής διαβίωση των μισθοδοτούμενων από τη μη χορήγηση των επίμαχων επιδομάτων, λαμβάνοντας υπόψη τις διαδοχικές αυξήσεις στις αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων την τελευταία τριετία.

Οι αντιδράσεις

Η ΑΔΕΔΥ είχε επισημάνει κατά τη συζήτηση της υπόθεσης ότι η μη επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού είναι αντίθετη στο Σύνταγμα και ειδικότερα στις αρχές της ανθρώπινης αξίας, της ισότητας, της ισότητας στα δημόσια βάρη και της αναλογικότητας. Η απόφαση του ΣτΕ απορρίπτει στο σύνολό τους αυτούς τους ισχυρισμούς.