Νομοσχέδιο ΥΠΕΘΑ Η υποβάθμιση των δικαιωμάτων των στρατιωτικών

Με την νέα δημοσίευση, το νομοσχέδιο του ΥΠΕΘΑ για το «Σώμα Υπαξιωματικών» αποκαλύπτει όλο και περισσότερες πτυχές που προκαλούν αντιδράσεις στρατιωτικών όλων των βαθμίδων. Η βαθμολογική υποβάθμιση και η απώλεια δικαιωμάτων αποτελούν τον κοινό παρονομαστή των κριτικών.

Το νομοσχέδιο του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας για τη δημιουργία του «Σώματος Υπαξιωματικών» συνεχίζει να προκαλεί έντονες αντιδράσεις, με τους κύκλους των εν ενεργεία και αποστράτων στρατιωτικών να το χαρακτηρίζουν ως ολοκληρωτική «βαθμολογική υποβάθμιση». Στο επίκεντρο των επικρίσεων είναι η άρση της αντιστοιχίας μεταξύ βαθμού, καθηκόντων και αμοιβών, ένα ζήτημα που αγγίζει όλες τις προελεύσεις προσωπικού, από τους Αξιωματικούς (ΑΣΕΙ) και τους Αξιωματικούς Μόνιμου Πληρώματος (ΑΣΣΥ) έως τους Επισμηναγούς Μονίμων Υπαξιωματικών (ΕΜΘ) και τους Έφεδρους Οπλίτες Μονίμου Πληρώματος (ΕΠΟΠ).

Βαθμολογική Υποβάθμιση: Τι Σημαίνει στην Πράξη;

Ο βαθμός στο στράτευμα δεν είναι απλά ένα διακριτικό. Καθιστά την ικανότητα για την εκτέλεση ορισμένων καθηκόντων και συνεπάγεται συγκεκριμένα δικαιώματα, υποχρεώσεις και – κρίσιμα – παροχές. Η βαθμολογική υποβάθμιση, ή απλώς «καθήλωση» σε χαμηλότερους βαθμούς, μεταφράζεται άμεσα σε:

• Οικονομικές απώλειες: Μείωση μισθών, επίδραση στη σύνταξη, στο εφάπαξ και σε επιδόματα όπως τα ΒΟΕΑ (Βοηθήματα Οικογένειας Εξοπλισμού και Αποστολής).
• Απώλεια δικαιωμάτων: Δυσμενέστερη μοριοδότησης για θέσεις σε Στρατιωτικά Νοσοκομεία, Βρεφονηπιακούς Σταθμούς, Σώματα Ασφαλείας και άλλες δομές.
• Παραβίαση της αρχής της αρμονίας: Σύμφωνα με τους κριτές, το νομοσχέδιο δημιουργεί μια παραδοξότητα: στρατιώτες θα αναλαμβάνουν καθήκοντα αξιωματικών, φέρνοντας τις αντίστοιχες ευθύνες, αλλά θα συνεχίζουν να αμείβονται και να αναγνωρίζονται με τον βαθμό του υπαξιωματικού ή του οπλίτη.

«Θα εκτελούν καθήκοντα Αξιωματικού, ως Υπαξιωματικοί – Οπλίτες. Θα έχουν όλες τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις των καθηκόντων του Αξιωματικού, αλλά θα έχουν βαθμό Υπαξιωματικού – Οπλίτη. Θα αμείβονται ως Υπαξιωματικοί – Οπλίτες, παρότι θα εκτελούν καθήκοντα Αξιωματικού», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ανάλυση που κυκλοφορεί στα στελέχη.

Μια Αποστολή, Δύο Μέτρα και Δύο Σταθμά;

Η ανάλυση υπογραμμίζει πως η αποστολή του Στρατού είναι ενιαία: η άμυνα της Χώρας και η διαφύλαξη της εδαφικής ακεραιότητας. Για την εκπλήρωσή της, απαιτείται η συλλογική και αδιάσπαστη προσπάθεια όλου του προσωπικού, ανεξαρτήτως βαθμού ή προέλευσης.

Οι προτεινόμενες διακρίσεις, όπως υποστηρίζουν, απειλούν να οδηγήσουν σε «απρόβλεπτες καταστάσεις» και να επιφέρουν «τεράστιο πλήγμα με άγνωστες βλάβες και συνέπειες» για την εθνική άμυνα, υπονομεύοντας το ηθικό και την ενότητα του στρατεύματος.

Ρήξη Εμπιστοσύνης

Στο φόντο των αντιδράσεων βρίσκεται και μια αίσθηση ρήξης εμπιστοσύνης. Υπενθυμίζεται ότι στη συζήτηση για τον Νόμο 5018/2023, το Φεβρουάριο του 2023, η Κυβέρνηση και το ΥΠΕΘΑ είχαν δεσμευτεί δημόσια να επιλύσουν διαπιστωμένα προβλήματα βαθμολογικής φύσεως των Στελεχών. Οι φορείς θεωρούν ότι το σημερινό νομοσχέδιο δεν ικανοποιεί αυτή τη δέσμευση, αλλά αντίθετα την παραβιάζει.

Το μήνυμα από τις εσωτερικές αναλύσεις και τις προγραμματισμένες κινητοποιήσεις είναι σαφές: «Όχι στο Σώμα των Υπαξιωματικών με τη Βαθμολογική Υποβάθμιση».

Η κινητοποίηση κορυφώνεται με τη συγκέντρωση διαμαρτυρίας το Σάββατο 29 Νοεμβρίου 2025, στις 15:00, στα Προπύλαια, απ’ όπου θα ξεκινήσει πορεία προς τη Βουλή των Ελλήνων, στο Σύνταγμα. Ο στόχος είναι να αποδειχτεί ότι η αντίθεση στο νομοσχέδιο είναι ευρεία, βαθιά και αποφασισμένη.

Αλλάζει Ριζικά την Καριέρα των ΕΠΟΠ

Σε βαθμό «εθνικού ασφαλιστικού» χαρακτηρίζουν τα στελέχη των ΕΠΟΠ τις αλλαγές που εισάγει το νομοσχέδιο του ΥΠΕΘΑ, με λεπτομέρειες που αποκαλύπτουν πλέον πλήρως το βάθος των επιπτώσεων στις σταδιοδρομίες και τα οικονομικά τους. Σύμφωνα με έγγραφα από τη δημόσια διαβούλευση, το νέο πλαίσιο θέτει απαιτητικούς δρόμους για τις προαγωγές, εισάγει αυτεπάγγελτες αποστρατείες και αλλάζει το μισθολογικό σύστημα, θέτοντας ταυτόχρονα σε μειονεκτική θέση τους ΕΠΟΠ ειδικών καταστάσεων.

Το νομοσχέδιο καθιστά τις προαγωγές σε πέντε βασικούς βαθμούς δυσπρόσιτες, αφού θα γίνονται αποκλειστικά με το σχήμα «κατ’ επιλογή». Για να είναι κάποιος «προακτέος κατ’ επιλογή», πρέπει να πληρεί μια σειρά από αυστηρά κριτήρια: βαθμολογία «εξαίρετα» σε όλα τα προσόντα, συμπλήρωση ελάχιστου χρόνου παραμονής στο βαθμό και χρόνου διοίκησης, επιτυχής αποφοίτηση από υποχρεωτικά σχολεία και άριστη φυσική κατάσταση.

Ωστόσο, ένα ιδιαίτερα αμφιλεγόμενο σημείο είναι ότι ΕΠΟΠ που υπηρετούν σε ειδικές καταστάσεις (Γραφεία, Ελαφριά Υπηρεσία κ.λπ.) αποκλείονται από το δικαίωμα να κριθούν ως «προακτέοι κατ’ επιλογή». Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι ένας τραυματίας στρατιώτης που δεν μπορεί να επανέλθει σε κάθε είδους υπηρεσία, βλέπει την καριέρα του να «βαλτώνει».

Αυτεπάγγελτες Αποστρατείες και 39 Χρόνια Υπηρεσίας

Το νέο σύστημα εισάγει μηχανισμούς που οδηγούν σε αυτεπάγγελτη απόλυση. Συγκεκριμένα, ένας ΕΠΟΠ θα αποστρατεύεται αυτεπάγγελτα εάν, έχοντας συμπληρώσει 35 χρόνια υπηρεσίας, δεν έχει προαχθεί στον επόμενο βαθμό. Επίσης, κρίνονται αποστρατεύσιμοι εάν σε δύο συνεχείς ή τρεις συνολικές κρίσεις για τους βασικούς βαθμούς παραμείνουν στον ίδιο βαθμό.

Για έναν νέο ΕΠΟΠ, ο δρόμος προς τον ανώτατο βαθμό του Επιλοχία Διοίκησης Α’ Τάξης απαιτεί 39 έτη πραγματικής υπηρεσίας. Δεδομένου ότι για να φτάσει εκεί πρέπει να προαχθεί «κατ’ επιλογή» σε 5 διαφορετικούς βαθμούς, πολλοί φοβούνται ότι η πλειοψηφία θα «παγιδευτεί» σε χαμηλότερες βαθμίδες.

Το Διφασικό Μισθολογικό: Αλλαγές και Αβεβαιότητες

Το μισθολογικό σύστημα θα εφαρμοστεί σε δύο φάσεις:

• 1η Φάση (μέχρι 31/12/2026): Διατηρείται η σημερινή μισθολογική κατάταξη.
• 2η Φάση (από 1/1/2027): Εφαρμόζεται νέα κλίμακα. Σημαντική αλλαγή είναι ότι δεν θα υπολογίζεται πλέον ο χρόνος στρατιωτικής θητείας για τη μισθολογική εξέλιξη, γεγονός που μειώνει τα εισοδήματα των νέων ΕΠΟΠ.

Παράδειγμα: Ένας ΕΠΟΠ Επιλοχίας με 23-25 έτη υπηρεσίας (Κλιμάκιο 12) και βασικό μισθό 1.714€, θα λάβει μέχρι το τέλος του 2026 1.851€ (συντελεστής 1,08). Από το 2027, ο συντελεστής ανέρχεται στο 1,12, οπότε ο μισθός του θα φτάσει τους 1.919€. Ωστόσο, η αβεβαιότητα για τον υπολογισμό των επιδομάτων (ΒΟΕΑ) και των μισθών παραμένει, καθώς θα ρυθμίζονται με μεταγενέστερα Προεδρικά Διατάγματα.

Κίνδυνοι και Αβεβαιότητα για τους ΕΠΟΠ Ειδικών Καταστάσεων

Οι ΕΠΟΠ σε ειδικές καταστάσεις, π.χ. λόγω τραυματισμού, βρίσκονται σε ιδιαίτερα επισφαλή θέση. Μπορούν να επανέλθουν στην ενεργό υπηρεσία μόνο μία φορά, και μόνο μετά από τρία χρόνια και θετική γνωμάτευση της Ανώτατης Υγειονομικής Επιτροπής. Εάν κριθούν μόνιμα ανίκανοι για ενεργό υπηρεσία, ένα ανώτατο συμβούλιο μπορεί να αποφασίσει είτε την τελική τους απόλυση λόγω σωματικής ανικανότητας, είτε τη διατήρησή τους σε ειδική κατάσταση.

Ενημέρωση και Δράση

Το μήνυμα από τις εσωτερικές αναλύσεις και τις προγραμματισμένες κινητοποιήσεις είναι σαφές: «Όχι στο Σώμα των Υπαξιωματικών με τη Βαθμολογική Υποβάθμιση».

Η κινητοποίηση κορυφώνεται με τη συγκέντρωση διαμαρτυρίας το Σάββατο 29 Νοεμβρίου 2025, στις 15:00, στα Προπύλαια, απ’ όπου θα ξεκινήσει πορεία προς τη Βουλή των Ελλήνων, στο Σύνταγμα. Ο στόχος είναι να αποδειχτεί ότι η αντίθεση στο νομοσχέδιο είναι ευρεία, βαθιά και αποφασισμένη.