Νέα ρύθμιση για την εναλλακτική υπηρεσία αντιρρησιών συνείδησης

Νέα ρύθμιση για την εναλλακτική υπηρεσία αντιρρησιών συνείδησης. Δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ η υπουργική απόφαση που εξειδικεύει τη διαδικασία αναγνώρισης και εκπλήρωσης εναλλακτικής θητείας.

Δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (ΦΕΚ Τεύχος Β΄ 4295/13.07.2026) η υπ’ αριθμ. Φ.429.1/161/359774/Σ.6198 απόφαση του Υφυπουργού Εθνικής Άμυνας, η οποία ρυθμίζει λεπτομερώς τα θέματα εκπλήρωσης της εναλλακτικής υπηρεσίας για τους αντιρρησίες συνείδησης. Η απόφαση έρχεται σε εφαρμογή του ν. 5265/2026 και αντικαθιστά το προηγούμενο νομοθετικό πλαίσιο, θεσπίζοντας σαφείς κανόνες και προθεσμίες για όσους επιθυμούν να υπαχθούν στο καθεστώς του αντιρρησία συνείδησης.

Τι προβλέπει η νέα ρύθμιση

Η απόφαση περιλαμβάνει έντεκα άρθρα και καλύπτει ολόκληρο τον κύκλο της εναλλακτικής υπηρεσίας: από την υποβολή της αίτησης μέχρι την οριστική απόλυση.

Δικαιολογητικά και προθεσμίες (Άρθρο 1)

Οι ενδιαφερόμενοι καλούνται να καταθέσουν στην αρμόδια Στρατολογική Υπηρεσία αίτηση, υπεύθυνη δήλωση με τους λόγους αντίρρησης, καθώς και βεβαιώσεις από την Αστυνομία και το Δασαρχείο ότι δεν κατέχουν άδεια οπλοφορίας ή κυνηγίου. Η αίτηση υποβάλλεται εντός αυστηρών προθεσμιών, ανάλογα με την κατηγορία του στρατεύσιμου (πρωτόκλητοι, λοιποί στρατεύσιμοι, ανυπότακτοι, έφεδροι).

Σημαντική καινοτομία αποτελεί η αυτεπάγγελτη αναζήτηση ποινικού μητρώου από τη Στρατολογική Υπηρεσία, προκειμένου να διαπιστωθεί αν ο αιτών έχει καταδικαστεί για αδικήματα σχετικά με χρήση όπλων ή παράνομη βία.

Ιατρική εξέταση και παραπομπή (Άρθρο 2)

Οι αιτούντες παραπέμπονται σε Στρατιωτική Υγειονομική Επιτροπή (ΣΥΕ) για εξέταση της σωματικής τους ικανότητας. Όσοι κρίνονται ακατάλληλοι για στράτευση (Ι/5) απαλλάσσονται πλήρως, ενώ όσοι κρίνονται ικανοί (Ι1 έως Ι4) παραπέμπονται στην Ειδική Διακλαδική Υγειονομική Ψυχιατρική Επιτροπή (ΕΔΥΨΕ). Σε περίπτωση μη προσέλευσης χωρίς υπαίτια αιτία, η αίτηση απορρίπτεται.

Ειδική Επιτροπή Αναγνώρισης (Άρθρο 3)

Συστήνεται ειδική επιτροπή που συνεδριάζει υπό την προεδρία της, με μέριμνα του ΓΕΕΘΑ/ΔΝΣ, εντός δύο μηνών από την τελευταία ημέρα κατάταξης κάθε ΕΣΣΟ. Η επιτροπή εξετάζει τους φακέλους, συντάσσει πρακτικό και γνωμοδοτεί για την υπαγωγή ή μη του ενδιαφερομένου στις διατάξεις περί εναλλακτικής υπηρεσίας. Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας αποφασίζει εντός δύο μηνών από τη γνωμοδότηση.

Εκπλήρωση υπηρεσίας και έκπτωση (Άρθρα 5-7)

Η εναλλακτική υπηρεσία διαρκεί 15 μήνες για όσους θα υπηρετούσαν πλήρη θητεία και 12 μήνες για όσους θα υπηρετούσαν μειωμένη. Οι αντιρρησίες παρακολουθούνται στρατολογικά και υπάγονται σε ανάλογες διατάξεις με τους στρατεύσιμους. Προβλέπεται δυνατότητα αλλαγής φορέα διάθεσης υπό προϋποθέσεις, ενώ η έκπτωση από το δικαίωμα εναλλακτικής υπηρεσίας επέρχεται με απόφαση του Διευθυντή της Στρατολογικής Υπηρεσίας, κατόπιν ακρόασης του ενδιαφερομένου.

Εξαγορά υπολοίπου υπηρεσίας (Άρθρο 8)

Όσοι έχουν εκπληρώσει τουλάχιστον 20 ημέρες εναλλακτικής υπηρεσίας δύνανται να εξαγοράσουν το υπόλοιπο. Η αίτηση κατατίθεται στη Στρατολογική Υπηρεσία και η διαδικασία καταβολής του χρηματικού ποσού καθορίζεται με κοινή υπουργική απόφαση.

Το νομικό και κοινωνικό πλαίσιο

Η αντίρρηση συνείδησης στην Ελλάδα έχει μακρά ιστορία, με τους πρώτους μαζικούς αρνητές στράτευσης να εμφανίζονται ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα. Το 1997 θεσμοθετήθηκε για πρώτη φορά η εναλλακτική υπηρεσία, ενώ η νέα ρύθμιση του 2026 έρχεται να εκσυγχρονίσει τη διαδικασία.

Σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Αντιρρησιών Συνείδησης, η εναλλακτική υπηρεσία εξακολουθεί να έχει τιμωρητικό χαρακτήρα, καθώς η διάρκειά της είναι μεγαλύτερη από την ένοπλη θητεία. Το ΣτΕ έχει κρίνει ανεκτή αυτή την επιμήκυνση (ΣτΕ 2262-4/2023), ωστόσο διεθνείς οργανισμοί, όπως η Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, συνεχίζουν να εκφράζουν ανησυχίες.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η ρητή πρόβλεψη για τους έφεδρους αντιρρησίες συνείδησης, καθώς αναγνωρίζεται ότι η αντίρρηση μπορεί να ανακύψει και μετά την ολοκλήρωση της στρατιωτικής υποχρέωσης.

Τι αλλάζει για τους ενδιαφερόμενους

Η νέα απόφαση φέρνει μεγαλύτερη σαφήνεια και χρονικό προσδιορισμό σε όλα τα στάδια της διαδικασίας:

• Αυστηροποίηση προθεσμιών: Οι αιτήσεις πρέπει να υποβάλλονται εντός συγκεκριμένων χρονικών περιθωρίων, ανάλογα με την κατηγορία του στρατεύσιμου.
• Πλήρης ιατρικός έλεγχος: Υποχρεωτική εξέταση από ΣΥΕ και ΕΔΥΨΕ για όλους τους αιτούντες.
• Διαφανής αξιολόγηση: Η ειδική επιτροπή γνωμοδοτεί με πρακτικά και η τελική απόφαση εκδίδεται εντός δύο μηνών.
• Δυνατότητα εξαγοράς: Πρόβλεψη για εξαγορά του υπολοίπου της υπηρεσίας μετά από 20 ημέρες πραγματικής υπηρεσίας.
• Σαφείς συνέπειες απόρριψης: Όσοι απορρίπτονται κατατάσσονται με την πρώτη ΕΣΣΟ.

Η υπ’ αριθμ. Φ.429.1/161/359774/Σ.6198 απόφαση του Υφυπουργού Εθνικής Άμυνας αποτελεί ένα ολοκληρωμένο νομοθετικό πλαίσιο για την εναλλακτική υπηρεσία των αντιρρησιών συνείδησης. Εξειδικεύει τις διατάξεις του ν. 5265/2026 και θεσπίζει σαφείς διαδικασίες, προθεσμίες και δικαιώματα, επιχειρώντας να ισορροπήσει μεταξύ της ανάγκης διασφάλισης της εθνικής άμυνας και του σεβασμού της συνειδησιακής ελευθερίας των πολιτών.

Η απόφαση ισχύει από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, καταργώντας παλαιότερες ρυθμίσεις.

#ΑντιρρησίεςΣυνείδησης #ΕναλλακτικήΥπηρεσία #ΣτρατιωτικήΘητεία #Νομοθεσία #Ελλάδα #ΦΕΚ #ΑνθρώπιναΔικαιώματα #Στράτευση