Ιός Δυτικού Νείλου: Συμπτώματα ήπιας και σοβαρής νόσησης

Ιός Δυτικού Νείλου: Συμπτώματα ήπιας και σοβαρής νόσησης. Ποια είναι τα συμπτώματα της ήπιας και σοβαρής νόσησης; Οδηγίες ΕΟΔΥ για πρόληψη, παράγοντες κινδύνου και πότε να πάτε στον γιατρό. Επικαιροποιημένα στοιχεία 2026.

Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις εντονότερες περιόδους κυκλοφορίας του ιού του Δυτικού Νείλου των τελευταίων ετών. Σύμφωνα με τα επιδημιολογικά δεδομένα του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ), από την αρχή της περιόδου μετάδοσης του 2026 έως τις 19 Αυγούστου, έχουν καταγραφεί 157 εγχώρια κρούσματα λοίμωξης από τον ιό, εκ των οποίων οι 116 αφορούσαν σοβαρές νευροδιηθητικές εκδηλώσεις (εγκεφαλίτιδα, μηνιγγίτιδα, οξεία χαλαρή παράλυση). Οι θάνατοι που σχετίζονται με τη λοίμωξη ανέρχονται ήδη σε 13, με όλα τα θανατηφόρα περιστατικά να αφορούν άτομα άνω των 65 ετών.

Το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC) έχει σημάνει συναγερμό, κατατάσσοντας την Ελλάδα στη δεύτερη υψηλότερη θέση πανευρωπαϊκά σε αριθμό κρουσμάτων. Μέχρι τις 13 Αυγούστου 2026, είχαν καταγραφεί συνολικά 429 τοπικά μεταδιδόμενα κρούσματα σε εννέα ευρωπαϊκές χώρες. Η Αττική πλήττεται περισσότερο, με τους Δήμους Σπάτων-Αρτέμιδος, Μαρκοπούλου και Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης να καταγράφουν τον μεγαλύτερο αριθμό κρουσμάτων.

Πότε εκδηλώνονται τα συμπτώματα

Ο ιός του Δυτικού Νείλου μεταδίδεται αποκλειστικά μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων κουνουπιών (κυρίως του είδους Culex pipiens) και όχι από άνθρωπο σε άνθρωπο. Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, ο ιός έχει εγκατασταθεί μόνιμα στη χώρα μας από το 2010, με κρούσματα να καταγράφονται σε όλες τις Περιφέρειες.

Εάν αναπτύξετε συμπτώματα, αυτά συνήθως εκδηλώνονται 2 έως 6 ημέρες μετά το τσίμπημα από μολυσμένο κουνούπι. Σε σπάνιες περιπτώσεις, η επώαση μπορεί να διαρκέσει έως και 14 ημέρες, ιδιαίτερα σε άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Συμπτώματα ήπιας νόσησης

Στο 80% περίπου των μολυσμένων, ο ιός δεν προκαλεί κανένα απολύτως σύμπτωμα. Σε ποσοστό λίγο κάτω από 20%, οι ασθενείς εμφανίζουν συμπτώματα παρόμοια με αυτά της γρίπης:

• Πυρετό με πονοκέφαλο
• Πόνους στο σώμα (μυαλγίες)
• Πόνους στις αρθρώσεις
• Κόπωση και αδυναμία
• Γαστρεντερικά συμπτώματα (έμετο ή διάρροια)
• Παροδικό εξάνθημα στο δέρμα

Οι περισσότεροι ασθενείς με ήπια νόσο αναρρώνουν πλήρως. Ωστόσο, η κόπωση και η αδυναμία μπορεί να διαρκέσουν για εβδομάδες ή και μήνες μετά την οξεία φάση της νόσου.

Συμπτώματα σοβαρής (νευροδιηθητικής) νόσησης

Λιγότερο από το 1% των μολυσμένων ατόμων αναπτύσσει σοβαρή νόσο, η οποία προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα (εγκέφαλο και νωτιαίο μυελό). Η νευροδιηθητική νόσος μπορεί να εκδηλωθεί ως:

• Εγκεφαλίτιδα (φλεγμονή του εγκεφάλου)
• Μηνιγγίτιδα (φλεγμονή των μηνίγγων, των προστατευτικών μεμβρανών που περιβάλλουν τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό)
• Οξεία χαλαρή παράλυση

Τα συμπτώματα της σοβαρής νόσησης περιλαμβάνουν:

• Υψηλό πυρετό
• Έντονο πονοκέφαλο
• Δυσκαμψία στον αυχένα
• Λήθαργο και αποπροσανατολισμό
• Τρόμο (τρέμουλο)
• Σπασμούς
• Μυϊκή αδυναμία
• Απώλεια όρασης
• Μούδιασμα
• Παράλυση

Σε ακραίες περιπτώσεις, ο ασθενής μπορεί να πέσει σε κώμα. Η σοβαρή νόσος απαιτεί νοσηλεία σε νοσοκομείο, συχνά σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας (ΜΕΘ). Η ανάρρωση μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες ή μήνες και ενδέχεται να αφήσει μόνιμα νευρολογικά προβλήματα. Στο περίπου 10% των περιπτώσεων, η νευροδιηθητική μορφή της λοίμωξης αποβαίνει μοιραία.

Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο

Σύμφωνα με τον ΕΟΔΥ, τα άτομα που κινδυνεύουν περισσότερο να νοσήσουν σοβαρά είναι:

• Άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών – ο κίνδυνος σοβαρής νόσησης είναι τριπλάσιος
• Άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα (μεταμοσχευθέντες, ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα, ασθενείς υπό θεραπεία για καρκίνο)
• Άτομα με χρόνια υποκείμενα νοσήματα, όπως:
  • Σακχαρώδης διαβήτης
  • Αρτηριακή υπέρταση
  • Χρόνια νεφρική νόσος (νεφροπάθεια)

Πότε πρέπει να επισκεφθείτε γιατρό

Οι ειδικοί του ΕΟΔΥ και του Αμερικανικού Κέντρου Ελέγχου Νοσημάτων (CDC) συνιστούν να ζητήσετε άμεσα ιατρική συμβουλή εάν, λίγες ημέρες μετά από τσίμπημα κουνουπιού, παρουσιάσετε:

• Υψηλό πυρετό
• Δυσκαμψία στον αυχένα
• Μυϊκή αδυναμία
• Νοητική σύγχυση
• Τρέμουλο (τρόμο)

Πρόληψη – Τι πρέπει να κάνετε

Δεδομένου ότι δεν υπάρχουν ειδικά φάρμακα για τη λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου, η πρόληψη παραμένει το σημαντικότερο μέσο προστασίας. Ο ΕΟΔΥ συνιστά:

• Χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών σώματος και χώρου
• Τοποθέτηση σητών σε παράθυρα και κουνουπιέρες
• Χρήση κλιματιστικών ή ανεμιστήρων για τη δημιουργία ρεύματος αέρα
• Απομάκρυνση λιμναζόντων υδάτων από αυλές, γλάστρες και υδρορροές, όπου τα κουνούπια εναποθέτουν τα αυγά τους
• Χρήση κατάλληλων ρούχων (μακριά μανίκια, μακριά παντελόνια) κατά τις ώρες αιχμής δραστηριότητας των κουνουπιών (αυγή και δειλινό)

Το Υπουργείο Υγείας έχει εκπονήσει «Σχέδιο Δράσης για τη Λοίμωξη από τον Ιό του Δυτικού Νείλου», ενώ ο ΕΟΔΥ εφαρμόζει ενισχυμένη επιδημιολογική επιτήρηση της νόσου.