Γήρανση Πληθυσμού: Η Ελλάδα 5η Παγκοσμίως σε Ηλικιωμένους

Γήρανση Πληθυσμού: Η Ελλάδα 5η Παγκοσμίως σε Ηλικιωμένους. Η δημογραφική βόμβα που αλλάζει τον παγκόσμιο χάρτη. Η γήρανση του πληθυσμού αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις του 21ου αιώνα, με την Ευρώπη να φέρει επάξια τον τίτλο της «Γηραιάς Ηπείρου». Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας για το 2024, οι ευρωπαϊκές χώρες κυριαρχούν απόλυτα στην κατάταξη των κρατών με το υψηλότερο ποσοστό πληθυσμού άνω των 65 ετών.

Ο παγκόσμιος μέσος όρος του προσδόκιμου ζωής βρίσκεται σε συνεχή άνοδο, γεγονός που σημαίνει ότι ένα ολοένα μεγαλύτερο ποσοστό του πλανητικού πληθυσμού αποτελείται πλέον από ηλικιωμένους. Ωστόσο, η δημογραφική αυτή μεταβολή δεν έχει βιωθεί από όλες τις χώρες με τον ίδιο τρόπο.

Η θέση της Ελλάδας στην παγκόσμια κατάταξη

Η Ελλάδα βρίσκεται στην 5η θέση παγκοσμίως, με το 23,94% του πληθυσμού της να είναι άνω των 65 ετών. Αναλυτικότερα, το 21% των ανδρών και το 26% των γυναικών ανήκουν σε αυτή την ηλικιακή ομάδα. Η χώρα μας συγκαταλέγεται έτσι στις πλέον γερασμένες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η πορεία της γήρανσης στην Ελλάδα είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Ο πληθυσμός ηλικίας 65 ετών και άνω αυξήθηκε από 16,4% το 2004 σε 21,6% το 2024, σημειώνοντας αύξηση 5,2 ποσοστιαίων μονάδων. Ακόμα πιο εντυπωσιακή είναι η αύξηση των πολιτών άνω των 80 ετών, η οποία έφτασε το 3,2% την ίδια περίοδο — από 3,8% σε 7% του συνολικού πληθυσμού — σημειώνοντας τη μεγαλύτερη αύξηση μεταξύ όλων των κρατών-μελών της ΕΕ.

Οι χώρες που ηγούνται της λίστας

Στην κορυφή της παγκόσμιας κατάταξης βρίσκεται το Μονακό με εντυπωσιακό ποσοστό 36,17%. Στη 2η θέση ακολουθεί η Ιαπωνία με 29,78% — η μοναδική μη ευρωπαϊκή χώρα ανάμεσα στις 25 πρώτες θέσεις. Την πρώτη δεκάδα συμπληρώνουν:

Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει στην Ουγγαρία (18η θέση, 20,99%), όπου η διαφορά μεταξύ των δύο φύλων είναι από τις μεγαλύτερες: μόλις 17% των ανδρών είναι άνω των 65, έναντι 25% των γυναικών. Παρόμοια εικόνα παρουσιάζουν η Εσθονία (16η θέση, 16% ανδρών έναντι 26% γυναικών) και η Λετονία (15η θέση, 16% ανδρών έναντι 27% γυναικών).

Γιατί η Ευρώπη γερνάει ταχύτερα

Η ευρωπαϊκή κυριαρχία στη λίστα αποδίδεται σε τρεις βασικούς παράγοντες:

1. Αύξηση του προσδόκιμου ζωής:Οι Ευρωπαίοι πολίτες ζουν περισσότερο χάρη στην πρόοδο της ιατρικής επιστήμης και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης.
2. Πτώση της γεννητικότητας:Το 2024, στην ΕΕ γεννήθηκαν 3,55 εκατομμύρια παιδιά, σημειώνοντας μείωση 3,3%, με τον δείκτη γονιμότητας να βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο στο 1,34. Η Ελλάδα καταγράφει ακόμα χαμηλότερο δείκτη στο 1,24, επιταχύνοντας τη δημογραφική γήρανση.
3. Μετανάστευση νέων:Η φυγή νέων ανθρώπων προς το εξωτερικό αναζητώντας καλύτερες ευκαιρίες αποτελεί σημαντικό παράγοντα επιδείνωσης του δημογραφικού προβλήματος.

Η σύγκριση με τις ΗΠΑ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέλαβαν την 39η θέση στην παγκόσμια κατάταξη, με το 18% του πληθυσμού τους να είναι άνω των 65 ετών. Παρά το γεγονός ότι το ποσοστό αυτό ξεπερνά τον παγκόσμιο μέσο όρο του 10%, παραμένει σημαντικά χαμηλότερο από αυτό των ευρωπαϊκών χωρών.

Μια μελέτη του Πανεπιστημίου Μπράουν το 2025 διαπίστωσε ότι οι Ευρωπαίοι τείνουν να ζουν περισσότερο από τους Αμερικανούς, ανεξαρτήτως εισοδηματικού επιπέδου. Η συγγραφέας της μελέτης, οικονομολόγος υγείας Αϊρίν Παπανικολάου, απέδωσε το φαινόμενο σε διαρθρωτικά προβλήματα των ΗΠΑ, όπως «η οικονομική ανισότητα ή παράγοντες κινδύνου, όπως το άγχος, η διατροφή ή οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι».

Η έρευνα, που δημοσιεύθηκε στο New England Journal of Medicine, ανέλυσε δεδομένα από περισσότερους από 73.000 ενήλικες στις ΗΠΑ και διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Τα ευρήματα έδειξαν ότι ακόμα και οι πλουσιότεροι Αμερικανοί έχουν μικρότερο προσδόκιμο ζωής από τους πλουσιότερους Ευρωπαίους.

Οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις

Η δημογραφική γήρανση έχει σοβαρές επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνική συνοχή:

Πίεση στο ασφαλιστικό σύστημα: Στην Ελλάδα, αναλογούν 36 άτομα άνω των 65 ετών για κάθε 100 πολίτες σε ηλικία εργασίας. Το ασφαλιστικό ταμείο ΕΦΚΑ αντιμετωπίζει ήδη σοβαρές πιέσεις.

Μείωση του ΑΕΠ: Η μείωση του ποσοστού των νέων αναμένεται να μειώσει την ετήσια αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ κατά περίπου 0,4 ποσοστιαίες μονάδες κατά μέσο όρο την περίοδο 2024-2050.

Συρρίκνωση του πληθυσμού: Ο πληθυσμός της Ελλάδας μειώνεται για 15 συνεχόμενα έτη. Σύμφωνα με προβολές της Eurostat, αναμένεται να μειωθεί σταδιακά σε 7,2 εκατομμύρια έως το τέλος του αιώνα.

Προβλέψεις για το μέλλον

Οι προοπτικές είναι ακόμα πιο ανησυχητικές. Το Τμήμα Πληθυσμού των Ηνωμένων Εθνών εκτιμά ότι ο αριθμός των ατόμων ηλικίας 65 ετών και άνω αναμένεται να διπλασιαστεί τις επόμενες τρεις δεκαετίες, φτάνοντας τα 1,6 δισεκατομμύρια άτομα το 2050.

Το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 80 ετών και άνω στην ΕΕ αναμένεται να αυξηθεί κατά 2,5 φορές μεταξύ 2024 και 2100, από 6,1% σε 15,3%. Η Ελλάδα προβλέπεται να παραμείνει στην ομάδα των πλέον γερασμένων χωρών της ΕΕ, με το ποσοστό των άνω των 65 ετών να αναμένεται να φτάσει το 34,5% έως το 2050.

Η δημογραφική γήρανση αποτελεί μια αναπότρεπτη παγκόσμια τάση που απαιτεί άμεσες και συντονισμένες πολιτικές παρεμβάσεων. Όπως υπογραμμίζει το Τμήμα Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων του ΟΗΕ, «η γήρανση του πληθυσμού είναι μια καθοριστική παγκόσμια τάση της εποχής μας».

Η Ελλάδα, βρισκόμενη στην 5η θέση παγκοσμίως, καλείται να αντιμετωπίσει μια πολύπλευρη κρίση που αγγίζει το ασφαλιστικό σύστημα, την αγορά εργασίας, την οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική συνοχή. Οι λύσεις απαιτούν στρατηγικό σχεδιασμό σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, με έμφαση στην ενίσχυση της γεννητικότητας, την προσέλκυση νέων επιστημόνων, την αξιοποίηση της μετανάστευσης και την προώθηση της υγιούς γήρανσης.

#ΓήρανσηΠληθυσμού #Ελλάδα #Δημογραφικό #Ηλικιωμένοι #ΠαγκόσμιαΤράπεζα #Ευρώπη #ΔημογραφικήΚρίση #Ασφαλιστικό #ΠροσδόκιμοΖωής #Eurostat #ΔημογραφικέςΠροκλήσεις