Επικουρικές Συντάξεις 2027: Ρήτρα Μηδενικού Ελλείμματος «Παγώνει» Αυξήσεις για 1.300.000 Συνταξιούχους

Επικουρικές Συντάξεις 2027: Ρήτρα Μηδενικού Ελλείμματος «Παγώνει» Αυξήσεις για 1.300.000 Συνταξιούχους. Αναλυτική ενημέρωση για τις επικουρικές συντάξεις το 2027: Γιατί 1,3 εκατομμύρια συνταξιούχοι μένουν χωρίς αυξήσεις, η ρήτρα μηδενικού ελλείμματος, ο νέος τρόπος υπολογισμού και οι απώλειες 90 δισ. ευρώ την περίοδο 2015-2025.

Η αδυναμία αναπροσαρμογής των επικουρικών συντάξεων διατηρεί χαμηλά τα εισοδήματα 1,3 εκατομμυρίων συνταξιούχων, παρά το πλεόνασμα του ΕΦΚΑ και τις διαδοχικές αυξήσεις στις κύριες συντάξεις.

Την ώρα που οι κύριες συντάξεις λαμβάνουν διαδοχικές αυξήσεις βάσει πληθωρισμού και ΑΕΠ, οι επικουρικές συντάξεις παραμένουν «παγωμένες» για περίπου 1,3 εκατομμύρια δικαιούχους. Το βασικό εμπόδιο είναι η ρήτρα μηδενικού ελλείμματος – ένας μηχανισμός που θεσπίστηκε με τον ν. 4052/2012 και ενσωματώθηκε στον ν. 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου) – ο οποίος επιτρέπει αυξήσεις μόνο εφόσον ο κλάδος επικουρικής ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ εμφανίζει πλεονασματικό αποτέλεσμα.

Παρότι το ασφαλιστικό πλαίσιο έχει τροποποιηθεί με νεότερες νομοθετικές παρεμβάσεις, πολλές από τις βασικές διατάξεις που θεσπίστηκαν την περίοδο των μνημονίων εξακολουθούν να εφαρμόζονται, διατηρώντας τις απώλειες που προκάλεσαν οι αλλαγές των τελευταίων ετών.

Γιατί παραμένουν χωρίς αυξήσεις οι επικουρικές συντάξεις

Το «αγκάθι» της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος

Η ρήτρα μηδενικού ελλείμματος (άρθρο 96 του ν. 4387/2016) προβλέπει ότι αυξήσεις μπορούν να δοθούν μόνο εφόσον ο κλάδος επικουρικής ασφάλισης του ΕΦΚΑ εμφανίζει πλεόνασμα. Το πλαίσιο αυτό, ωστόσο, δεν ορίζει σαφώς σε ποια περίπτωση μπορεί να δοθεί αύξηση – προβλέπει μόνο τις συνθήκες υπό τις οποίες μπορεί να επιβληθεί μείωση.

Το 2025, ο κλάδος επικουρικής ασφάλισης (ΕΤΕΑΕΠ) αναμενόταν να εμφανίσει πλεόνασμα-έκπληξη που θα ξεπερνούσε τα 188 εκατομμύρια ευρώ – το μεγαλύτερο πλεόνασμα πενταετίας. Ωστόσο, η ύπαρξη πλεονάσματος δεν συνεπάγεται αυτόματα αυξήσεις, καθώς απαιτείται πολιτική βούληση και νομοθετική παρέμβαση για την άρση του «παγώματος».

Οι συνέπειες στους συνταξιούχους

Οι δικαιούχοι επικουρικών συντάξεων δεν έλαβαν τις αυξήσεις που δόθηκαν στις κύριες συντάξεις την περίοδο 2023-2026, οι οποίες ανήλθαν συνολικά σε 15,58% (7,78% το 2023, 3% το 2024, 2,4% το 2025 και 2,4% το 2026). Παράλληλα, εξακολουθούν να ισχύουν επώδυνες κρατήσεις, όπως η εισφορά αλληλεγγύης (ΕΑΣ) και η κράτηση 6% υπέρ υγειονομικής περίθαλψης.

Η μέση επικουρική σύνταξη ανέρχεται σήμερα σε περίπου 190-195 ευρώ μεικτά – ένα ποσό του οποίου η αγοραστική αξία έχει διαβρωθεί σημαντικά λόγω του πληθωρισμού (20% τα τελευταία χρόνια) και της αυξανόμενης ακρίβειας.

Ο νέος τρόπος υπολογισμού των επικουρικών συντάξεων

Ο υπολογισμός των επικουρικών συντάξεων γίνεται πλέον με δύο διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα με τον χρόνο ασφάλισης:

Για τον χρόνο ασφάλισης έως το 2014: Η επικουρική σύνταξη υπολογίζεται με συντελεστή 0,45% ανά έτος ασφάλισης, βάσει των συντάξιμων αποδοχών της περιόδου 2002-2014.

Για τον χρόνο ασφάλισης από το 2015 και μετά: Καθοριστικό ρόλο παίζουν οι συνολικές ασφαλιστικές εισφορές και η ηλικία συνταξιοδότησης.

Επιπλέον, όσοι αποχωρούν με μειωμένη κύρια σύνταξη εξακολουθούν να υφίστανται μειώσεις και στο τμήμα της επικουρικής που αντιστοιχεί στα έτη ασφάλισης έως το 2014. Η τελική επικουρική σύνταξη εξαρτάται πλέον σε μεγαλύτερο βαθμό από τις εισφορές, τον χρόνο ασφάλισης και την ηλικία εξόδου από την εργασία.

Οι συνολικές απώλειες εισοδήματος 2015-2025

Σύμφωνα με την Ένωση Συνταξιούχων (ΕΝΥΠΕΚΚ), οι συνολικές πραγματικές απώλειες εισοδήματος των συνταξιούχων κατά την περίοδο 2015-2025 ανέρχονται σε περίπου 90 δισεκατομμύρια ευρώ.

Ο νόμος 4387/2016, που θεσπίστηκε στο πλαίσιο του τρίτου Μνημονίου, εξακολουθεί να αποτελεί τον βασικό πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος, παρά τις προεκλογικές δεσμεύσεις για κατάργησή του. Οι αλλαγές που εισήχθησαν είχαν σημαντικές οικονομικές συνέπειες, οδηγώντας μεγάλο μέρος των συνταξιούχων σε σημαντική απώλεια εισοδήματος.

Τι αναμένεται για το 2027

Το 2026 έγινε το πρώτο βήμα για την κατάργηση του μηχανισμού συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς στις κύριες συντάξεις, με περιορισμό στο 50% της ετήσιας αύξησης. Από το 2027, ο συμψηφισμός αναμένεται να καταργηθεί πλήρως, επιτρέποντας σε περίπου 670.000 συνταξιούχους να λαμβάνουν πλήρεις αυξήσεις.

Ωστόσο, οι επικουρικές συντάξεις παραμένουν εκτός αυτού του σχεδιασμού. Το Υπουργείο Εργασίας εξετάζει σενάρια για το «ξεπάγωμα» των αυξήσεων στις επικουρικές συντάξεις από το 2027, αλλά απαιτείται νομοθετική παρέμβαση για την άρση της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος.

Σύμφωνα με δηλώσεις της Υφυπουργού Εργασίας, δεν φαίνεται προοπτική αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης για το 2027, ενώ τα όρια θα παραμείνουν αμετάβλητα έως το 2027 και θα επανεξεταστούν στα τέλη του 2026.