ΕΦΚΑ: Σύνταξη με Χρέη έως 30.000€ – Η «Δεύτερη Ευκαιρία» (2026)

ΕΦΚΑ: Σύνταξη με Χρέη έως 30.000€ – Η «Δεύτερη Ευκαιρία». Η «δεύτερη ευκαιρία» του νόμου 5078/2023 για συνταξιοδότηση οφειλετών του e-ΕΦΚΑ αξιοποιείται μόλις από το 3,76% των δικαιούχων. Αναλύουμε τις προϋποθέσεις, τα εμπόδια, τα στατιστικά στοιχεία και τι σημαίνει πρακτικά για ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες με οφειλές.

ΕΦΚΑ: «Δεύτερη Ευκαιρία» Σύνταξης με Χρέη – Τι Ισχύει και Γιατί Χιλιάδες Μένουν Εκτός

Η «Δεύτερη Ευκαιρία» που Λίγοι Αξιοποιούν

Η δυνατότητα συνταξιοδότησης ασφαλισμένων με ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ, γνωστή ως «δεύτερη ευκαιρία», θεσπίστηκε με το άρθρο 115 του νόμου 5078/2023 και εξειδικεύτηκε με την Κοινή Υπουργική Απόφαση 32270/2024 (ΦΕΚ 2915/Β/23-5-2024). Με τη ρύθμιση αυτή αυξήθηκαν τα ανώτατα όρια οφειλών για συνταξιοδότηση από τις 20.000 ευρώ στις 30.000 ευρώ για ελεύθερους επαγγελματίες και από τις 6.000 ευρώ στις 10.000 ευρώ για αγρότες, όπως δήλωσε χαρακτηριστικά η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Δόμνα Μιχαηλίδου: «Όλοι οι συμπολίτες μας με οφειλές έως 30.000 ευρώ μπορούν πλέον να λάβουν σύνταξη».

Παρά τις διευκολύνσεις, η ανταπόκριση των οφειλετών παραμένει εντυπωσιακά χαμηλή. Σύμφωνα με τα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ, σε σύνολο 328.701 μητρώων οφειλετών, μόλις 12.377 ασφαλισμένοι υπέβαλαν αίτηση υπαγωγής — ποσοστό που αγγίζει το ισχνό 3,76%. Από αυτά τα αιτήματα, 7.345 εγκρίθηκαν (59,34%), 3.160 απορρίφθηκαν (25,53%) και 1.872 παραμένουν σε εκκρεμότητα.

Γιατί η Ρύθμιση «Σκοντάφτει» στην Πράξη

Το βασικό εμπόδιο εντοπίζεται στην υποχρέωση του υποψήφιου συνταξιούχου να συναινέσει στην άρση του τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου, ώστε οι αρμόδιες υπηρεσίες να ελέγξουν τη συνολική οικονομική του κατάσταση. Παράλληλα, οι τραπεζικές καταθέσεις του οφειλέτη δεν πρέπει να ξεπερνούν τα 12.000 ευρώ (ή τα 6.000 ευρώ για οφειλέτες προς τον πρώην ΟΓΑ), τόσο κατά την αίτηση όσο και κατά το προηγούμενο 12μηνο.

Ένα ακόμη αποτρεπτικό στοιχείο είναι η πρόβλεψη για παρακράτηση έως και 60% της μηνιαίας σύνταξης (με όριο τα 330 ευρώ) μέχρι η οφειλή να μειωθεί στα 20.000 ευρώ για τους ελεύθερους επαγγελματίες ή στα 6.000 ευρώ για τους αγρότες. Όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το Huffington Post, «η συγκεκριμένη επιβάρυνση ακυρώνει την έννοια» της ρύθμισης, στερώντας από τον συνταξιούχο το στοιχειώδες εισόδημα διαβίωσης.

Οι Οφειλές προς το ΚΕΑΟ Συνεχίζουν να Αυξάνονται

Την ίδια ώρα που η «δεύτερη ευκαιρία» παραμένει υποαξιοποιημένη, το ύψος των οφειλών προς το ΚΕΑΟ αυξάνεται σταθερά. Σύμφωνα με τη 2η Τριμηνιαία Έκθεση Προόδου (Απρίλιος-Ιούνιος 2026), το συνολικό χρέος διαμορφώθηκε στα 52.425.469.266 ευρώ, από 51.786.380.783 ευρώ το πρώτο τρίμηνο του ίδιου έτους — αύξηση περίπου 639 εκατομμυρίων ευρώ μέσα σε ένα μόλις τρίμηνο. Από αυτό το ποσό, τα 30,3 δισ. ευρώ αντιστοιχούν σε κύρια οφειλή και τα υπόλοιπα 22,1 δισ. ευρώ σε πρόσθετα τέλη και προσαυξήσεις.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το 37,35% του συνολικού χρέους (ποσό 19,58 δισ. ευρώ) δημιουργήθηκε από οφειλέτες που ξεκίνησαν να δημιουργούν οφειλές για πρώτη φορά μετά το 2010, ενώ το υπόλοιπο 62,65% προέρχεται από παλαιότερες οφειλές. Αυτό καταδεικνύει ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο διαχρονικό, αλλά και διαρκώς ανανεούμενο.

Πίνακας: Όρια και Προϋποθέσεις της «Δεύτερης Ευκαιρίας»

Σημείωση: Για ποσά άνω των ορίων, απαιτείται εφάπαξ εξόφληση του υπερβάλλοντος ποσού εντός δύο μηνών. Απαραίτητη είναι η συναίνεση στην άρση τραπεζικού και φορολογικού απορρήτου, καθώς και η συμπλήρωση του 67ου έτους ηλικίας ή του 62ου με 40 έτη ασφάλισης ή τουλάχιστον 20 έτη ασφάλισης.

Ο «Ασφαλιστικός Εγκλωβισμός» και οι Εκτιμήσεις

Ο αριθμός των ασφαλισμένων που παραμένουν εγκλωβισμένοι ποικίλλει ανάλογα με την πηγή. Σύμφωνα με το Υπουργείο Εργασίας, περίπου 30.000 ελεύθεροι επαγγελματίες δεν μπορούν να συνταξιοδοτηθούν λόγω υψηλών χρεών. Ωστόσο, η ΕΝΥΠΕΚΚ του Αλέξη Μητρόπουλου και το δίκτυο συνταξιούχων εκτιμούν ότι ο αριθμός των ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών που αντιμετωπίζουν πρόβλημα συνταξιοδότησης ανέρχεται συνολικά σε περίπου 300.000.

Η διαφορά στις εκτιμήσεις αποτυπώνει και τη διαφορετική μεθοδολογία: το υπουργείο φαίνεται να εστιάζει σε όσους έχουν οφειλές άνω των 30.000 ευρώ, ενώ η ΕΝΥΠΕΚΚ συμπεριλαμβάνει και εκείνους που, ενώ βρίσκονται εντός των ορίων, δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις λοιπές προϋποθέσεις (άρση απορρήτου, όριο καταθέσεων, παρακράτηση 60%).

Το Μέλλον της Ρύθμισης

Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι αν η «δεύτερη ευκαιρία» θα διευρυνθεί ή θα παραμείνει ένα αναξιοποίητο εργαλείο. Ήδη από τον Σεπτέμβριο του 2026, συζητείται η επαναφορά της ρύθμισης των 120 δόσεων για οφειλές προς τον e-ΕΦΚΑ, με αύξηση των πάγιων δόσεων σε 48 και 72 αντίστοιχα (από 12 και 24 που ισχύουν σήμερα). Η κίνηση αυτή, εφόσον υλοποιηθεί, θα μπορούσε να αποσυμφορήσει το σύστημα και να δώσει ανάσα σε χιλιάδες ασφαλισμένους.

Ωστόσο, η εμπειρία από την εφαρμογή της «δεύτερης ευκαιρίας» καταδεικνύει ότι το ζήτημα δεν είναι μόνο οι δόσεις. Είναι η ίδια η φιλοσοφία της ρύθμισης: όσο η παρακράτηση φτάνει στο 60% της σύνταξης και όσο η άρση του τραπεζικού απορρήτου λειτουργεί ως αντικίνητρο, η συμμετοχή θα παραμένει οριακή. Η Πολιτεία καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη είσπραξης των οφειλών και στο δικαίωμα των ασφαλισμένων σε μια αξιοπρεπή σύνταξη.