Ε.Α.Σ.: Κλιμακωτός υπολογισμός μειώσεις κρατήσεων και αναδρομικά – Τι κρίνει το Ελεγκτικό Συνέδριο

ΕΑΣ: Στο μικροσκόπιο του Ελεγκτικού Συνεδρίου ο τρόπος υπολογισμού. Κλιμακωτή εισφορά, μειώσεις κρατήσεων και αναδρομικά για 450.000 συνταξιούχους – Τι κρίνεται το 2027

Η εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο θέτει ζήτημα αντισυνταγματικότητας στον τρόπο υπολογισμού της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ). Η πρόταση: η εισφορά να επιβάλλεται μόνο στο τμήμα της σύνταξης που υπερβαίνει τα 1.400 ευρώ (1.468 ευρώ σήμερα) και με προοδευτικούς συντελεστές ανά κλιμάκιο. Απόφαση αναμένεται στις αρχές του 2027. Πόσοι ωφελούνται, ποιοι διεκδικούν αναδρομικά και ποια είναι τα βήματα για τους συνταξιούχους.

Ένα «ενιαίο» σύστημα που δημιουργεί ανισότητες

Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) αποτελεί μια από τις πιο αμφιλεγόμενες κρατήσεις στο ελληνικό συνταξιοδοτικό σύστημα. Επιβλήθηκε στο πλαίσιο των μνημονιακών υποχρεώσεων και, με τα χρόνια, έχει μετατραπεί σε έναν μηχανισμό που – σύμφωνα με την εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου Επικρατείας, Γεώργιου Βοΐλη – παραβιάζει θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές. Η υπόθεση συζητήθηκε στην Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου υπό την προεδρία της Σωτηρίας Ντούνη, έπειτα από αίτηση του πρώην προέδρου του Δικαστηρίου, Νίκου Αγγελάρα, ο οποίος αμφισβητεί τη συνταγματικότητα του ισχύοντος τρόπου υπολογισμού και διεκδικεί αναδρομικά. Η απόφαση αναμένεται στις αρχές του 2027.

Το ζήτημα δεν αφορά την ίδια την ύπαρξη της ΕΑΣ, αλλά τον τρόπο επιβολής της. Σήμερα, όταν η κύρια σύνταξη (ή το άθροισμα κύριων συντάξεων) υπερβεί το όριο των 1.468,02 ευρώ (για το 2026), ο αντίστοιχος συντελεστής – από 3% έως 14% ανάλογα με το ύψος – εφαρμόζεται στο σύνολο του ποσού της σύνταξης, και όχι μόνο στο τμήμα που υπερβαίνει το όριο. Αυτό σημαίνει ότι ένας συνταξιούχος που ξεπερνά κατά λίγα ευρώ το κατώφλι επιβαρύνεται δυσανάλογα, ενώ ένας με χαμηλότερη σύνταξη απαλλάσσεται πλήρως.

Η εισήγηση: Δύο παραβιάσεις του Συντάγματος

Η 7σέλιδη εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου – την οποία αποκάλυψε ο Ελεύθερος Τύπος – εντοπίζει δύο διακριτές παραβιάσεις:

1. Παραβίαση της αρχής της ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1 Συντάγματος)

Όσοι λαμβάνουν σύνταξη έως 1.400 ευρώ (το αρχικό όριο απαλλαγής) δεν καταβάλλουν καθόλου ΕΑΣ. Αντίθετα, όσοι ξεπερνούν το όριο καταβάλλουν εισφορά σε ολόκληρο το ποσό, συμπεριλαμβανομένου του τμήματος που αντιστοιχεί στα πρώτα 1.400 ευρώ. Κατά τον Γενικό Επίτροπο, αυτή η διαφορετική μεταχείριση είναι δυσανάλογη και θα πρέπει η απαλλαγή να επεκταθεί σε όλους τους συνταξιούχους, ανεξαρτήτως του ύψους της σύνταξής τους, ώστε το τμήμα έως τα 1.400 ευρώ να εξαιρείται πάντα από τον υπολογισμό.

2. Παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 Συντάγματος)

Η επιβολή ενιαίου συντελεστή στο σύνολο του ποσού – χωρίς προοδευτική κλιμάκωση επί του υπερβάλλοντος – δημιουργεί υπέρμετρη και δυσανάλογη επιβάρυνση για τις υψηλότερες συντάξεις. Όσο πιο αυξημένη είναι η σύνταξη, τόσο μεγαλύτερη είναι η παρακράτηση, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η φορολογική λογική της προοδευτικότητας. Η εισήγηση προτείνει η ΕΑΣ να υπολογίζεται αναλογικά, με διαφορετικούς συντελεστές ανά κλιμάκιο, και κάθε ποσοστό να επιβαρύνει αποκλειστικά το αντίστοιχο τμήμα της σύνταξης.

Οι συνήγοροι του προσφεύγοντος, Κωνσταντίνος Ρέμελης (καθηγητής Νομικής ΔΠΘ) και Δημήτρης Μπούρλος, υποστήριξαν ότι ο σημερινός τρόπος παραβιάζει τα άρθρα 2, 4, 5 και 25 του Συντάγματος, ενώ επισήμαναν ότι η αλλαγή θα είναι δημοσιονομικά ουδέτερη και δεν απαιτεί νέα μέτρα.

Πίνακας: Πόσο αλλάζει η κράτηση με τον κλιμακωτό υπολογισμό

Ο παρακάτω πίνακας αποτυπώνει το μηνιαίο όφελος για έναν συνταξιούχο με κύρια σύνταξη 2.200 ευρώ, ο οποίος σήμερα υπάγεται στον συντελεστή 7% (το όριο του 2026 είναι 1.468,02 ευρώ).

Πηγή υπολογισμού: Ελεύθερος Τύπος, βάσει της εισήγησης του Γενικού Επιτρόπου (σενάριο 2.200 ευρώ με συντελεστή 7%). Το παράδειγμα είναι ενδεικτικό· το ακριβές όφελος εξαρτάται από το ύψος της σύνταξης και τον εφαρμοζόμενο συντελεστή κλιμακίου.

Σημείωση: Σύμφωνα με την εισήγηση, η ΕΑΣ θα πρέπει να εφαρμόζεται μόνο στο τμήμα άνω των 1.400 ευρώ (ή του εκάστοτε ισχύοντος ορίου, 1.468,02 ευρώ για το 2026), με διαφορετικούς συντελεστές ανά κλιμάκιο. Το παραπάνω παράδειγμα απλοποιεί τον υπολογισμό χρησιμοποιώντας τον συντελεστή 7% μόνο στο υπερβάλλον ποσό, όπως ακριβώς το παρουσίασε ο Ελεύθερος Τύπος.

Ποιοι ωφελούνται – και πόσο

Από την ΕΑΣ επιβαρύνονται σήμερα περισσότεροι από 450.000 συνταξιούχοι του Δημοσίου και του ιδιωτικού τομέα. Μια θετική απόφαση του Ελεγκτικού Συνεδρίου θα οδηγήσει σε οριζόντια μείωση της εισφοράς για όλους τους δικαιούχους, καθώς η κυβέρνηση θα υποχρεωθεί να προσαρμόσει το σύστημα κρατήσεων στη δικαστική κρίση.

Εκτιμήσεις που έχουν διαρρεύσει από το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας κάνουν λόγο για:

• Μεσαίες συντάξεις (1.450–1.650 ευρώ): όφελος περίπου 30 ευρώ μηνιαίως.
• Υψηλότερες συντάξεις: όφελος που ξεπερνά τα 100 ευρώ μηνιαίως.

Το συνολικό δημοσιονομικό κόστος παραμένει ουδέτερο, σύμφωνα με την εισήγηση, καθώς δεν απαιτούνται νέα μέτρα – απλώς περιορίζεται το ετήσιο ύψος των κρατήσεων.

Αναδρομικά: Το χρονικό «παράθυρο» που κλείνει

Ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα αφορά το χρονικό εύρος των αναδρομικών. Ο Γενικός Επίτροπος τάχθηκε υπέρ του περιορισμού των αναδρομικών μόνο στους προσφεύγοντες, ώστε να μην υπάρξει οικονομική ανατροπή στα Ταμεία. Η Ολομέλεια, ωστόσο, έχει τον τελικό λόγο για το ζήτημα της αναδρομικότητας.

Για τους συνταξιούχους που δεν έχουν ασκήσει αγωγή, ισχύουν τα εξής:

Ο ίδιος ο Νίκος Αγγελάρας, με την αγωγή του από το 2020, διεκδικεί 13.400,91 ευρώ αναδρομικά.