ΕΑΣ και ΑΚΑΓΕ: Το αβέβαιο μέλλον των ελληνικών συντάξεων
ΕΑΣ και ΑΚΑΓΕ: Το αβέβαιο μέλλον των ελληνικών συντάξεων. Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) και το Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ) αποτελούν δύο πυλώνες του ελληνικού συνταξιοδοτικού συστήματος που βρίσκονται στο επίκεντρο διαρκών πολιτικών και οικονομικών συζητήσεων. Από τον νόμο Κατρούγκαλου (4387/2016) έως τις πρόσφατες εξαγγελίες Πιερρακάκη, το τοπίο μεταβάλλεται συνεχώς, με τους συνταξιούχους να αναζητούν σταθερότητα και τις επόμενες γενιές να ανησυχούν για τη βιωσιμότητα του συστήματος.
Τι είναι η ΕΑΣ και το ΑΚΑΓΕ
Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) θεσπίστηκε με τον ν. 3863/2010 και αποτελεί μια ειδική κράτηση που υπολογίζεται σε ποσοστά κατά κλιμάκια των 300 ευρώ, ξεκινώντας από 3% και φθάνοντας έως 14% για συντάξεις άνω των υψηλών ορίων. Τα έσοδα από την ΕΑΣ τηρούνται σε λογαριασμό με οικονομική και λογιστική αυτοτέλεια στο Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ).
Το ΑΚΑΓΕ ιδρύθηκε το 2008 με τον ν. 3655/2008 και έχει βασικό σκοπό τη διασφάλιση των συντάξεων των νέων γενεών, δημιουργώντας αποθεματικά για τη χρηματοδότηση των κλάδων σύνταξης των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης από την 1η Ιανουαρίου 2019 και μετά.
Νόμος Κατρούγκαλου (4387/2016): Η μεγάλη απορρύθμιση των συντάξεων
Ο νόμος 4387/2016, γνωστός ως «νόμος Κατρούγκαλου», εισήγαγε το Ενιαίο Σύστημα Κοινωνικής Ασφάλειας, επιχειρώντας μια ριζική αναμόρφωση του ασφαλιστικού. Στο πλαίσιο αυτό, διατηρήθηκε η ΕΑΣ ως αυτοτελής εισφορά, ενώ το ΑΚΑΓΕ παρέμεινε ο θεματοφύλακας των εσόδων της. Βασική καινοτομία του νόμου ήταν η θέσπιση του ανώτατου ορίου καταβολής της σύνταξης (το λεγόμενο «πλαφόν»), με την ΕΑΣ να υπολογίζεται επί του ποσού που υπερβαίνει τα 2.000 ευρώ.
Ο νόμος Κατρούγκαλου αποτέλεσε σημείο έντονων αντιπαραθέσεων, καθώς πολλές διατάξεις του κρίθηκαν αντίθετες προς την αρχή της ισότητας από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
Νόμος Βρούτση (4670/2020): Διορθωτικές κινήσεις
Ο νόμος 4670/2020, επί υπουργίας Γιάννη Βρούτση, τροποποίησε τον νόμο Κατρούγκαλου σε αρκετά σημεία. Όσον αφορά την ΕΑΣ και το ΑΚΑΓΕ, η βασική αλλαγή ήταν η αναπροσαρμογή των κλιμακίων της εισφοράς, ώστε να αποφεύγεται το φαινόμενο οι συνταξιούχοι να μεταβαίνουν σε ανώτερο κλιμάκιο κρατήσεων εξαιτίας των ετήσιων αυξήσεων, με αποτέλεσμα να λαμβάνουν λιγότερα χρήματα.
Ο ίδιος ο Γιάννης Βρούτσης είχε δηλώσει χαρακτηριστικά ότι ο «κουμπαράς του ΑΚΑΓΕ» παραμένει άθικτος, τονίζοντας πως η κοινωνική ασφάλιση στη χώρα «πατάει γερά στα πόδια της».
Εξαγγελίες Πιερρακάκη: Τι αλλάζει;
Ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, έχει θέσει στο τραπέζι σημαντικές αλλαγές. Σύμφωνα με πληροφορίες, το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται σενάρια αναμόρφωσης της ΕΑΣ, με πιθανή μείωση των κρατήσεων ή ακόμα και κατάργησή της στις επικουρικές συντάξεις.
Το σενάριο κατάργησης της ΕΑΣ, ωστόσο, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το μέλλον του ΑΚΑΓΕ. Όπως επισημαίνεται, σε περίπτωση κατάργησης της εισφοράς, θα βρεθεί στον αέρα ο «κουμπαράς» του ΑΚΑΓΕ, ενώ θα χαθούν έσοδα από το «μαξιλάρι» των 41 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση έχει ήδη προχωρήσει στην τιμαριθμοποίηση των κλιμακίων της ΕΑΣ, με το όριο απαλλαγής για το 2026 να διαμορφώνεται στα 1.471 ευρώ (από 1.434 ευρώ το 2025), γεγονός που απαλλάσσει οριστικά από την εισφορά όσους συνταξιούχους έχουν μικτές αποδοχές έως αυτό το ποσό.
Στουρνάρας: Το καμπανάκι για το μέλλον
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, έχει σημάνει συναγερμό για τη βιωσιμότητα του δημόσιου συνταξιοδοτικού συστήματος. Όπως δήλωσε πρόσφατα, «οι δημόσιες συντάξεις, από μόνες τους, δύσκολα θα μπορούν στο μέλλον να εξασφαλίσουν επαρκή ποσοστά αναπλήρωσης για τους εργαζομένους».
Ο κ. Στουρνάρας προέβλεψε ότι τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης θα αποκτήσουν πολύ μεγαλύτερο ρόλο τα επόμενα έτη, υπογραμμίζοντας πως η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να ενισχύσει τα επαγγελματικά συνταξιοδοτικά σχήματα, ώστε να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς το δημόσιο σύστημα, ενθαρρύνοντας τη μακροπρόθεσμη αποταμίευση. Παράλληλα, επισήμανε ότι η συμμετοχή των εργαζομένων παραμένει περιορισμένη, καθώς η ασφαλιστική και επενδυτική κουλτούρα στη χώρα μας δεν έχει ακόμα αναπτυχθεί στον βαθμό που απαιτείται.
Το μέλλον των συντάξεων: Τα σενάρια της κυβέρνησης
Η κυβέρνηση εξετάζει πολλαπλά σενάρια για την ενίσχυση των συνταξιούχων ενόψει του πακέτου μέτρων που θα ανακοινωθεί στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Ανάμεσα σε αυτά περιλαμβάνονται:
- Μείωση της ΕΑΣ με αναμόρφωση των σημερινών 8 κλιμακίων σε 3 ή 4, όπου οι κρατήσεις θα υπολογίζονται όπως η φορολογία, δηλαδή επί της διαφοράς του ποσού σύνταξης κάθε κλίμακας και όχι σε όλο το ποσό. Το σχέδιο αυτό κοστολογήθηκε περίπου στα 150 εκατ. ευρώ και για τον λόγο αυτό δεν προχώρησε.
- Αύξηση του μόνιμου επιδόματος των συνταξιούχων από τα 250 ευρώ στα 300 ευρώ.
- Κατάργηση της προσωπικής διαφοράς έως το 2027, όπως έχει ανακοινώσει ο κ. Πιερρακάκης.
- Αύξηση των συντάξεων κατά 2,6% από το 2027, λόγω του αυξημένου πληθωρισμού.
Το μέλλον των ελληνικών συντάξεων διαγράφεται αβέβαιο. Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση επιχειρεί να ανακουφίσει τους σημερινούς συνταξιούχους μέσω της τιμαριθμοποίησης της ΕΑΣ και της σταδιακής κατάργησης της προσωπικής διαφοράς. Από την άλλη, οι προειδοποιήσεις του διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος θέτουν επί τάπητος τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του συστήματος.
Το ΑΚΑΓΕ, ως ο «κουμπαράς» των επόμενων γενεών, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της συζήτησης. Η οποιαδήποτε αλλαγή στην ΕΑΣ – είτε πρόκειται για μείωση είτε για κατάργηση – θα έχει άμεσες επιπτώσεις στη χρηματοδότησή του. Το ζητούμενο είναι η εξεύρεση μιας ισορροπίας ανάμεσα στην άμεση ανακούφιση των συνταξιούχων και τη διασφάλιση ενός βιώσιμου συστήματος για τις επόμενες γενιές.
#ΕΑΣ #ΑΚΑΓΕ #Συντάξεις #ΝόμοςΚατρούγκαλου #ΝόμοςΒρούτση #Πιερρακάκης #Στουρνάρας #Ασφαλιστικό
