Μετοχικό Ταμείο Στρατού Μ.Τ.Σ.: Το στοίχημα για Μέρισμα και ΒΟΕΑ των Αστυνομικών που προέρχονται από την τέως Ελληνική Χωροφυλακή

Μετοχικό Ταμείο Στρατού Μ.Τ.Σ.: Το στοίχημα για μέρισμα και ΒΟΕΑ των αστυνομικών που προέρχονται από την τέως Ελληνική Χωροφυλακή: Η νομοθετική πρωτοβουλία για την ενοποίηση των Μετοχικών Ταμείων των Ενόπλων Δυνάμεων φέρνει στο προσκήνιο την ασφαλιστική εκκρεμότητα χιλιάδων αστυνομικών που προέρχονται από την τέως Ελληνική Χωροφυλακή. Τι σημαίνει αυτό πραγματικά για το μέρισμα και τα ΒΟΕΑ των εν ενεργεία και αποστράτων;

Το άρθρο συντάχθηκε από τον Ψωμιάδη Χάρη, Γενικό Γραμματέα της Ένωσης Συνταξιούχων Αστυνομικών Αττικής, για την συντακτική ομάδα του apostratos.gr.

Ένα ζήτημα που δεν επιδέχεται «οργανωτικές εκκρεμότητες»

Η πρόθεση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας να προχωρήσει σε νομοθετική ρύθμιση για τα Μετοχικά Ταμεία των Ενόπλων Δυνάμεων έχει προκαλέσει εύλογο προβληματισμό σε μια μεγάλη, αλλά συχνά αόρατη, κατηγορία ασφαλισμένων: τους αστυνομικούς που υπάγονται ασφαλιστικά στο Μετοχικό Ταμείο Στρατού (ΜΤΣ) λόγω της καταγωγής τους από την τέως Ελληνική Χωροφυλακή.

Το ζήτημα δεν είναι ακαδημαϊκό. Αγγίζει δύο άμεσα και ζωτικά οφέλη: το μέρισμα που λαμβάνουν οι απόστρατοι αστυνομικοί και το Βοήθημα Οικογενειακής και Επαγγελματικής Αυτοτέλειας (ΒΟΕΑ) που στηρίζει οικονομικά τα τέκνα των μετόχων. Η συζήτηση περί μετατροπής του μερίσματος σε παροχή επικουρικής σύνταξης, κατά το πρότυπο του e-ΕΦΚΑ και του πρώην ΕΤΕΑΕΠ, καθιστά την ανάγκη για σαφήνεια και θεσμικές εγγυήσεις πιο επιτακτική από ποτέ.

Το γεγονός ότι η Ελληνική Χωροφυλακή καταργήθηκε πριν από 42 χρόνια, με τον Ν. 1481/1984, και εντάχθηκε στο ενιαίο αστυνομικό σώμα, δεν ακυρώνει τα ασφαλιστικά δικαιώματα όσων εισέφεραν επί δεκαετίες στο Ταμείο. Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται, «η κατάργηση ενός ιστορικού Σώματος δεν συνεπάγεται αυτομάτως κατάργηση ή αποδυνάμωση των ασφαλιστικών δικαιωμάτων».

Τι ισχύει μέχρι σήμερα για τους αστυνομικούς της τέως Χωροφυλακής

Ένα ιδιότυπο ασφαλιστικό καθεστώς που διατηρήθηκε μετά το 1984

Με τον Ν. 1481/1984 επήλθε η ενοποίηση της Ελληνικής Χωροφυλακής και της Αστυνομίας Πόλεων στο ενιαίο σώμα της Ελληνικής Αστυνομίας. Ωστόσο, όπως επισημαίνεται και σε κοινοβουλευτικά έγγραφα, «παρά την ενοποίηση των Σωμάτων, δεν ενοποιήθηκαν ποτέ τα ασφαλιστικά ταμεία που είχε το κάθε Σώμα». Οι αστυνομικοί, κατά την εισαγωγή τους στην ΕΛ.ΑΣ., εξακολούθησαν να ασφαλίζονται στα ταμεία της πρώην Χωροφυλακής ή της πρώην Αστυνομίας Πόλεων, με τον επιμερισμό να γίνεται ακόμη και με αλγόριθμο.

Για τους προερχόμενους από τη Χωροφυλακή, αυτό σημαίνει υπαγωγή στο Μετοχικό Ταμείο Στρατού (ΜΤΣ). Το ΜΤΣ δεν είναι ένα απλό ταμείο πρόνοιας· αποτελεί Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης, του οποίου μέτοχοι είναι τα στελέχη του Στρατού Ξηράς καθώς και οι αστυνομικοί της ΕΛ.ΑΣ. που είναι ασφαλισμένοι στα ταμεία της πρώην Χωροφυλακής. Η σχέση αυτή δεν είναι περιθωριακή: σύμφωνα με στοιχεία που έχουν κατατεθεί στη Βουλή, το 61% των ασφαλισμένων του ΜΤΣ προέρχεται από τη Χωροφυλακή και την ΕΛ.ΑΣ., έναντι 39% από τον Στρατό Ξηράς. Πρόκειται, επομένως, για μια σχέση που είναι όχι απλώς ιστορική, αλλά και αριθμητικά κυρίαρχη.

Τα δύο διακυβευόμενα αγαθά: Μέρισμα και ΒΟΕΑ

1. Το μέρισμα. Πρόκειται για μηνιαία παροχή που λαμβάνουν οι μέτοχοι του ΜΤΣ όταν συνταξιοδοτούνται. Αποτελεί επικουρικό εισόδημα, το οποίο έχει υποστεί σωρεία περικοπών στο παρελθόν. Μάλιστα, μειώσεις που είχαν επιβληθεί στα μερίσματα των Μετοχικών Ταμείων με διατάξεις του ν. 4093/2012 κρίθηκαν αντισυνταγματικές από την Ολομέλεια του ΣτΕ το 2015, γεγονός που καταδεικνύει την ευαισθησία του ζητήματος και την ανάγκη συμμόρφωσης της εκάστοτε νομοθετικής πρωτοβουλίας με τις δικαστικές αποφάσεις.
2. Το ΒΟΕΑ. Το Βοήθημα Οικογενειακής και Επαγγελματικής Αυτοτέλειας (γνωστό και ως «προικοδότηση») καταβάλλεται στα τέκνα των μετόχων και μερισματούχων. Χορηγείται, μεταξύ άλλων, με την τέλεση γάμου, από τη συμπλήρωση του 25ου έτους ηλικίας και μέχρι το 30ό, ή για αποδεδειγμένους σοβαρούς λόγους υγείας. Χρηματοδοτείται από μηνιαίες κρατήσεις 2% επί των αποδοχών των μετόχων για κάθε παιδί και 5% επί του ακαθαρίστου μερίσματος των μερισματούχων. Το ύψος του βοηθήματος συνδέεται με τον βαθμό του γονέα και τον χρόνο μετοχικής σχέσης, ενώ ο συντελεστής υπολογισμού του μερίσματος παραμένει σταθερός εδώ και χρόνια, ένα ζήτημα που έχει κατά καιρούς αναδειχθεί ως πηγή στρεβλώσεων.

Γιατί υπάρχει η πρωτοβουλία ενοποίησης των Μετοχικών Ταμείων;

Η επίσημη αιτιολόγηση και οι πραγματικές διαστάσεις

Η σχεδιαζόμενη ενοποίηση των Μετοχικών Ταμείων Στρατού (ΜΤΣ), Ναυτικού (ΜΤΝ) και Αεροπορίας (ΜΤΑ) παρουσιάζεται ως αναγκαίο βήμα για τη βιωσιμότητα του συστήματος. Στο πλαίσιο αυτό, έχουν δρομολογηθεί αναλογιστικές μελέτες για τη βιωσιμότητα των Ταμείων, με στόχο την υποστήριξη της ενοποίησης και της ενιαίας εκμετάλλευσης των περιουσιακών τους στοιχείων από φορέα του ΥΠΕΘΑ.

Αρμόδιοι φορείς της ηγεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων φέρεται να υποστηρίζουν ότι «η διατήρηση ενός τέτοιου διακριτού καθεστώτος δεν θεωρείται πλέον αντικειμενική ούτε δεοντολογικά δικαιολογημένη». Το επιχείρημα αυτό εδράζεται στην αντίληψη ότι, μετά από 42 χρόνια από την κατάργηση της Χωροφυλακής, η ύπαρξη ενός ξεχωριστού «ταμείου» για μια κατηγορία αστυνομικών δημιουργεί δυσλειτουργίες και ανισότητες.

Το «θολό τοπίο» και οι αντιδράσεις

Εντούτοις, η πρωτοβουλία δεν έχει στερηθεί κριτικής. Η Πανελλαδική Ομοσπονδία Ενώσεων Στρατιωτικών (ΠΟΕΣ) έχει αναδείξει «το απόλυτα θολό τοπίο δρομολόγησης αναλογιστικών μελετών», αμφισβητώντας τη διαφάνεια της διαδικασίας. Παράλληλα, έχουν διατυπωθεί ανησυχίες ότι πίσω από την «τεχνική» ενοποίηση μπορεί να υποκρύπτεται μια προσπάθεια εξορθολογισμού που θα μπορούσε να οδηγήσει σε ανακατανομή βαρών και, εν τέλει, σε μείωση των παροχών για ορισμένες κατηγορίες.

Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν η ενοποίηση είναι καθεαυτή καλή ή κακή, αλλά αν θα γίνει με όρους που διασφαλίζουν ότι οι εισφορές δεκαετιών των αστυνομικών της πρώην Χωροφυλακής θα ανταμειφθούν αναλογικά και χωρίς απώλειες. Η ιστορική και νομική θέση είναι σαφής: το προσωπικό της Αστυνομίας (πρώην Χωροφυλακή – Ελληνική Αστυνομία) «νομικά, ηθικά και ιστορικά, ανήκει και συμμετέχει στο Μ.Τ.Σ. ισότιμα με τους στρατιωτικούς του Στρατού Ξηράς». Οποιαδήποτε μεταρρύθμιση οφείλει να σεβαστεί αυτή την ισοτιμία.

Ο πίνακας του ασφαλιστικού τοπίου

Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος και η φύση του ζητήματος, ο ακόλουθος πίνακας συνοψίζει τα βασικά χαρακτηριστικά του καθεστώτος που διέπει τους αστυνομικούς της τέως Χωροφυλακής σε σχέση με το ΜΤΣ.

Το κρίσιμο ερώτημα: Τι θα σημάνει η αλλαγή στην πράξη;

Ο κίνδυνος της «τεχνικής» μετατροπής

Το σενάριο που διατυπώνεται περί μετατροπής του μερίσματος σε παροχή επικουρικής σύνταξης κατά το πρότυπο του e-ΕΦΚΑ/ΕΤΕΑΕΠ χρήζει ιδιαίτερης προσοχής. Μια τέτοια εξέλιξη δεν είναι απαραίτητα αρνητική, εφόσον συνοδεύεται από ρητές εγγυήσεις ότι:

• Το ύψος της παροχής δεν θα υπολείπεται του σημερινού μερίσματος.
• Οι εισφορές που έχουν καταβληθεί θα αναγνωρίζονται πλήρως και θα αποτυπώνονται στην τελική παροχή.
• Δεν θα υπάρξει μετακύλιση του κόστους της μετάβασης στους ίδιους τους δικαιούχους.

Η εμπειρία από το παρελθόν (βλ. περικοπές του 2012 και τη δικαστική τους περιπέτεια) καθιστά επιτακτική την ανάγκη για διαφάνεια, αναλογιστική τεκμηρίωση και κοινωνικό διάλογο πριν από οποιαδήποτε νομοθετική ρύθμιση. Όπως έχει εύστοχα ειπωθεί, «οποιαδήποτε μεταρρύθμιση οφείλει να αντιμετωπίζει τις οργανωτικές εκκρεμότητες χωρίς να μετακυλήσει το κόστος στους ίδιους τους δικαιούχους».

Οι εν ενεργεία και οι απόστρατοι: Δύο διαφορετικές οπτικές

Για τους εν ενεργεία αστυνομικούς που προέρχονται από τη Χωροφυλακή, το διακύβευμα είναι η διασφάλιση ότι οι συνεχιζόμενες κρατήσεις τους θα οδηγήσουν σε μια δίκαιη και βιώσιμη παροχή κατά τη συνταξιοδότηση. Για τους αποστράτους, το ζήτημα είναι πιο άμεσο: η διατήρηση του μερίσματος στο σημερινό του ύψος και η συνέχιση της καταβολής των ΒΟΕΑ στα τέκνα τους. Τυχόν αλλαγή του υπολογισμού ή της φύσης της παροχής θα πρέπει να τους βρει ενήμερους και θωρακισμένους, όχι αντιμέτωπους με τετελεσμένα.

Η ιστορία δεν διαγράφεται, τα δικαιώματα δεν παραγράφονται

Η Ελληνική Χωροφυλακή μπορεί να μην υπάρχει ως σώμα από το 1984, αλλά η ασφαλιστική της κληρονομιά είναι ζωντανή και βαριά. Χιλιάδες αστυνομικοί – εν ενεργεία και απόστρατοι – και οι οικογένειές τους εξαρτώνται από τις παροχές του ΜΤΣ. Η πρωτοβουλία ενοποίησης των μετοχικών ταμείων μπορεί να είναι αναγκαία για τη βιωσιμότητα του συστήματος, αλλά δεν μπορεί και δεν πρέπει να αποτελέσει όχημα για την υποβάθμιση κεκτημένων δικαιωμάτων.

Η θέση της Ένωσης Συνταξιούχων Αστυνομικών Αττικής είναι σαφής: ναι στον εκσυγχρονισμό και την εξυγίανση, όχι στη μετακύλιση του κόστους στους ασφαλισμένους. Απαιτούμε:

1. Πλήρη ενημέρωση για το περιεχόμενο της νομοθετικής πρωτοβουλίας.
2. Ρητές εγγυήσεις για τη διατήρηση του ύψους του μερίσματος και των ΒΟΕΑ.
3. Αναλογιστική μελέτη που θα αποτυπώνει με διαφάνεια την επίδραση οποιασδήποτε αλλαγής.
4. Σεβασμό στην ιστορική και νομική ισοτιμία των αστυνομικών της πρώην Χωροφυλακής με τους στρατιωτικούς του Στρατού Ξηράς.

Η συζήτηση αυτή δεν αφορά απλώς «οργανωτικές εκκρεμότητες». Αφορά την αξιοπρέπεια ανθρώπων που υπηρέτησαν το κράτος και την κοινωνία, και τη δίκαιη ανταπόδοση των εισφορών τους.