Τεκμαρτό εισόδημα: Πώς να το αμφισβητήσετε – Προθεσμίες και έλεγχοι ΑΑΔΕ

Τεκμαρτό εισόδημα: Πώς να το αμφισβητήσετε – Προθεσμίες & έλεγχοι ΑΑΔΕ. Αναλυτικός οδηγός για την αμφισβήτηση του τεκμαρτού εισοδήματος ελευθέρων επαγγελματιών. Προθεσμίες 2026, ερωτηματολόγιο ΑΑΔΕ, έλεγχοι, δικαιολογητικά και συχνές ερωτήσεις. Μάθετε πώς να διεκδικήσετε μικρότερο φόρο.

Το τεκμαρτό εισόδημα αποτελεί ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα της φορολογικής νομοθεσίας για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους. Η δυνατότητα αμφισβήτησής του μέσω φορολογικού ελέγχου προσφέρει μια διέξοδο, συνοδεύεται όμως από μια εξονυχιστική διαδικασία που απαιτεί προσοχή και πλήρη τεκμηρίωση. Με τις προθεσμίες να πλησιάζουν, κάθε ενδιαφερόμενος οφείλει να γνωρίζει τα βήματα, τα δικαιολογητικά και τις παγίδες της διαδικασίας.

Τι είναι το τεκμαρτό εισόδημα και ποιοι επηρεάζονται

Το τεκμαρτό εισόδημα είναι το ελάχιστο φορολογητέο ποσό που αποδίδει η ΑΑΔΕ σε ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους, ανεξάρτητα από τα πραγματικά τους κέρδη. Υπολογίζεται με βάση αντικειμενικά κριτήρια, όπως οι δαπάνες διαβίωσης και τα περιουσιακά στοιχεία του φορολογούμενου και της οικογένειάς του.

Για το φορολογικό έτος 2025, το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα διαμορφώνεται στις 12.320 ευρώ (από 11.620 ευρώ το 2024), ενώ για επιχειρήσεις με διάρκεια λειτουργίας 10 έως 12 ετών το ποσό ανέρχεται σε 13.944 ευρώ.

Σύμφωνα με στοιχεία της ΑΑΔΕ, περισσότεροι από 110.000 επαγγελματίες φορολογούνται βάσει τεκμαρτού εισοδήματος, καθώς τα δηλωθέντα εισοδήματά τους είναι χαμηλότερα από το ελάχιστο όριο. Το 54% των αμιγώς ελεύθερων επαγγελματιών δηλώνουν μηδενικό εισόδημα, ενώ το 85% δηλώνει ετήσιο εισόδημα κάτω των 10.000 ευρώ.

Οι δύο οδοί αμφισβήτησης

Η ΑΑΔΕ, μέσω της απόφασης Α.1055/2024, προβλέπει δύο διακριτές διαδικασίες αμφισβήτησης του τεκμαρτού εισοδήματος:

1. Αμφισβήτηση για αντικειμενικούς λόγους (παρ. 3 του άρθρου 28Α)

Αφορά συγκεκριμένα περιστατικά που εμπόδισαν την επαγγελματική δραστηριότητα, όπως:

• Νοσηλεία
• Στρατιωτική θητεία
• Φυλάκιση
• Εγκυμοσύνη ή λοχεία
• Φυσική καταστροφή
• Ανάκληση άδειας λειτουργίας
• Άλλοι αποδεδειγμένοι λόγοι ανωτέρας βίας

Στην περίπτωση αυτή, ο φορολογούμενος υποβάλλει τα αντίστοιχα δικαιολογητικά στην ειδική εφαρμογή της ΑΑΔΕ.

Προσοχή: Η αναπηρία συζύγου δεν συνιστά αντικειμενικό λόγο αμφισβήτησης, σύμφωνα με πρόσφατη απόφαση της ΔΕΔ.

2. Αμφισβήτηση μέσω φορολογικού ελέγχου (παρ. 4 του άρθρου 28Α)

Στη δεύτερη περίπτωση, ο επαγγελματίας υποστηρίζει ότι τα πραγματικά του εισοδήματα ήταν χαμηλότερα από το τεκμαρτό ποσό. Η διαδικασία αυτή ενεργοποιεί έναν αναλυτικό έλεγχο της συνολικής οικονομικής κατάστασης του ίδιου, του/της συζύγου και των προστατευόμενων μελών.

Οι δύο διαδικασίες είναι αλληλοαποκλειόμενες: δεν μπορεί να υποβληθεί αίτημα φορολογικού ελέγχου όταν έχει ήδη κατατεθεί αίτημα για αντικειμενικούς λόγους.

Προθεσμίες – Το χρονοδιάγραμμα που πρέπει να γνωρίζετε

Η διαδικασία αμφισβήτησης χωρίζεται σε δύο βασικά στάδια:

Στάδιο 1: Υποβολή φορολογικής δήλωσης Ε1

Κατά την υποβολή, πρέπει να έχουν συμπληρωθεί οι κωδικοί 443-444 του εντύπου Ε1, δηλώνοντας την πρόθεση αμφισβήτησης του τεκμαρτού εισοδήματος.

Στάδιο 2: Υποβολή ειδικού ερωτηματολογίου

Μετά την υποβολή της δήλωσης, ο φορολογούμενος πρέπει να συμπληρώσει το αναλυτικό ερωτηματολόγιο εντός 60 ημερών από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής της δήλωσης.

Η υποβολή γίνεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας myBusinessSupport της ΑΑΔΕ, στην εφαρμογή «Αμφισβήτηση του ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριότητα».

Κρίσιμο: Η απλή επιλογή των κωδικών 443-444 στο Ε1 δεν αρκεί. Απαιτείται και η οριστική υποβολή του ερωτηματολογίου εντός της προθεσμίας των 60 ημερών. Σε αντίθετη περίπτωση, χάνεται οριστικά το δικαίωμα αμφισβήτησης.

Τι περιλαμβάνει το ερωτηματολόγιο – Τα 20 βήματα της ΑΑΔΕ

Το ειδικό ερωτηματολόγιο λειτουργεί ως μια πλήρης οικονομική «ακτινογραφία» του νοικοκυριού, τύπου «πόθεν έσχες». Η ΑΑΔΕ ζητά στοιχεία για:

1. Τραπεζικοί λογαριασμοί(Ελλάδα και εξωτερικό)
2. Επενδύσεις(μετοχές, εταιρικές συμμετοχές, αμοιβαία κεφάλαια)
3. Τραπεζικές θυρίδες
4. Έργα τέχνης, συλλογές και αντικείμενα μεγάλης αξίας
5. Κινητά μέσα(αυτοκίνητα, μοτοσυκλέτες, σκάφη)
6. Διαθέσιμα μετρητά(αρχή και τέλος φορολογικού έτους)
7. Κρυπτονομίσματα
8. Χρεωστικές, πιστωτικές και προπληρωμένες κάρτες
9. Παροχές ηλεκτρικού ρεύματος και ύδρευσης
10. Σταθερή και κινητή τηλεφωνία
11. Ασφάλιστρα οχημάτων
12. Ασφάλειες ζωής
13. Ασφάλιση ακινήτων
14. Δίδακτρα(σχολεία Ελλάδας ή εξωτερικού)
15. Ταξίδια(εντός και εκτός Ελλάδας)

Ο πλήρης κατάλογος περιλαμβάνει συνολικά 20 βήματα, σύμφωνα με τον επίσημο οδηγό αμφισβήτησης της ΑΑΔΕ.

Τι ελέγχει η ΑΑΔΕ και γιατί

Η φορολογική διοίκηση εξετάζει εάν το δηλωμένο πραγματικό εισόδημα μπορεί να καλύψει τις δαπάνες και τις μεταβολές της περιουσίας του φορολογούμενου.

Για παράδειγμα, ένας επαγγελματίας που δηλώνει ιδιαίτερα χαμηλό εισόδημα καλείται να εξηγήσει πώς χρηματοδότησε:

• Ακριβά ταξίδια
• Ιδιωτικά δίδακτρα
• Αγορά αυτοκινήτου
• Αύξηση τραπεζικών καταθέσεων
• Επενδύσεις σε μετοχές ή κρυπτονομίσματα
• Σημαντικές ασφαλιστικές και οικιακές δαπάνες

Ο έλεγχος μπορεί να εξετάσει νόμιμες πηγές κάλυψης, όπως αποταμιεύσεις προηγούμενων ετών, δάνεια, δωρεές, πωλήσεις περιουσιακών στοιχείων ή εισοδήματα άλλων μελών της οικογένειας. Τα σχετικά ποσά, όμως, πρέπει να αποδεικνύονται.

Η αίτηση δεν «παγώνει» τον φόρο – Τι σημαίνει πρακτικά

Η επιλογή της αμφισβήτησης δεν ακυρώνει αυτομάτως το εκκαθαριστικό ούτε αναστέλλει την αρχική φορολόγηση.

Η ΑΑΔΕ εκδίδει αρχικά την πράξη διοικητικού προσδιορισμού με βάση το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα. Έπειτα ακολουθεί ο έλεγχος και, εφόσον επιβεβαιωθούν οι ισχυρισμοί του επαγγελματία, η φορολογική διοίκηση επαναπροσδιορίζει τον φόρο.

Ο φορολογικός έλεγχος πρέπει να ολοκληρωθεί εντός 12 μηνών από την εντολή ελέγχου.

Τι μπορεί να προκύψει από τον έλεγχο

Θετική έκβαση

Εάν ο έλεγχος αποδείξει ότι το πραγματικό εισόδημα ήταν χαμηλότερο από το τεκμαρτό, η ΑΑΔΕ εκδίδει νέα πράξη προσδιορισμού με μικρότερο φόρο.

Αρνητική έκβαση

Εάν οι διασταυρώσεις αποκαλύψουν αδήλωτα εισοδήματα, αδικαιολόγητες προσαυξήσεις περιουσίας ή άλλες φορολογικές παραβάσεις, μπορεί να προκύψουν πρόσθετοι φόροι, τόκοι και κυρώσεις.

Τι ισχύει για το 2026 – Το νέο τοπίο

Από το φορολογικό έτος 2026, το τεκμαρτό σύστημα αναμένεται να ενισχυθεί περαιτέρω. Το ελάχιστο φορολογητέο εισόδημα αναμένεται να αυξηθεί λόγω της αύξησης του κατώτατου μισθού και άλλων οικονομικών παραμέτρων.

Παράλληλα, η ΑΑΔΕ έχει προγραμματίσει την ολοκλήρωση τουλάχιστον 1.000 στοχευμένων ελέγχων μέσα στο 2025 για τα έτη 2024-2025 σε ελεύθερους επαγγελματίες.

Η απόφαση του ΣτΕ – Συνταγματικό το τεκμαρτό

Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) έκρινε, με πρόσφατες αποφάσεις της, ότι ο τεκμαρτός προσδιορισμός του εισοδήματος των ελευθέρων επαγγελματιών είναι συνταγματικά ανεκτός και νόμιμος.

Οι ανώτατοι δικαστές απέρριψαν τις αιτήσεις ακύρωσης που είχαν καταθέσει επαγγελματικοί φορείς, κρίνοντας ότι η δυνατότητα αμφισβήτησης μέσω της διαδικασίας του άρθρου 28Α παρέχει επαρκή εχέγγυα προστασίας των φορολογουμένων.

Checklist πριν την υποβολή – Τι να ελέγξετε

Πριν πατήσετε «υποβολή» στο ερωτηματολόγιο, εξετάστε εάν:

• □ 

Επιλέξατε εμπρόθεσμα τους κωδικούς 443-444 στο Ε1

• □ 

Μπορείτε να δικαιολογήσετε τις κινήσεις των τραπεζικών λογαριασμών

• □ 

Διαθέτετε αποδεικτικά για αποταμιεύσεις, δάνεια ή δωρεές

• □ 

Οι δαπάνες διαβίωσης συμβαδίζουν με το εισόδημα που δηλώσατε

• □ 

Έχετε καταγράψει σωστά περιουσιακά στοιχεία και επενδύσεις

• □ 

Μπορείτε να τεκμηριώσετε όλες τις πληροφορίες του ερωτηματολογίου