Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ): Ιστορικό – Αντιδράσεις και Προοπτικές

Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ): Ιστορικό – Αντιδράσεις και Προοπτικές. Πλήρης οδηγός για την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ): ιστορικό, νομοθετικό πλαίσιο, δικαστικές αποφάσεις, θέσεις συνταξιουχικών οργανώσεων και κυβερνητικές εξαγγελίες στη ΔΕΘ. Ενημερωθείτε για τα δικαιώματά σας.

Η ΕΑΣ παραμένει ένα από τα πλέον αμφιλεγόμενα ασφαλιστικά μέτρα της μνημονιακής περιόδου, επιβαρύνοντας σήμερα περίπου 400.000 συνταξιούχους με κρατήσεις που φτάνουν έως και 14%. Πώς θεσπίστηκε, γιατί εξακολουθεί να ισχύει παρά τις δικαστικές αποφάσεις που την έκριναν αντισυνταγματική, και τι προβλέπεται για το μέλλον;

Τι είναι η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ);

Η Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) είναι μια υποχρεωτική μηνιαία κράτηση που επιβάλλεται στις κύριες και επικουρικές συντάξεις άνω ενός ορίου. Πρόκειται για ένα μέτρο που θεσπίστηκε στην κορύφωση της δημοσιονομικής κρίσης, με στόχο τη συγκέντρωση πόρων για τη χρηματοδότηση του ασφαλιστικού συστήματος.

Πότε και από ποια κυβέρνηση θεσπίστηκε η ΕΑΣ;

Η ΕΑΣ θεσπίστηκε με την παράγραφο 1 του άρθρου 38 του ν. 3863/2010, ο οποίος ψηφίστηκε επί κυβέρνησης Γιώργου Παπανδρέου (ΠΑΣΟΚ), και εφαρμόστηκε από την 1η Αυγούστου 2010. Η εισφορά παρακρατείται μηνιαίως κατά την καταβολή της σύνταξης από συνταξιούχους του Δημοσίου, του ΝΑΤ και των Φορέων Κοινωνικής Ασφάλισης, και αποδίδεται στο Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών (ΑΚΑΓΕ).

Στη συνέχεια, με τις διατάξεις των περιπτώσεων α΄ και β΄ της παραγράφου 13 του άρθρου 44 του ν. 3986/2011, θεσπίστηκε από 1ης Σεπτεμβρίου 2011 και η Ειδική Εισφορά Συνταξιούχων Επικουρικής Ασφάλισης.

Ποια είναι η κλίμακα των κρατήσεων της ΕΑΣ;

Η ΕΑΣ επιβάλλεται κλιμακωτά ανάλογα με το ύψος της σύνταξης. Τα κλιμάκια, όπως ίσχυαν, είναι τα εξής:

Σημειώνεται ότι το όριο των 1.400 ευρώ έχει αναπροσαρμοστεί με την τιμαριθμοποίηση και σήμερα ανέρχεται σε περίπου 1.468 ευρώ, ενώ η εισφορά επιβάλλεται επιπλέον και στις επικουρικές συντάξεις άνω των 300 ευρώ.

Τι αναφέρουν οι αποφάσεις των δικαστηρίων για την ΕΑΣ;

Το ζήτημα της συνταγματικότητας της ΕΑΣ έχει απασχολήσει κατ’ επανάληψη τα ανώτατα δικαστήρια της χώρας:

• Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου (αποφάσεις 244/2017, 504/2021 και 1477/2021): Έκρινε ότι η παρακράτηση της ΕΑΣ από τις κύριες συντάξεις του Δημοσίου για το διάστημα έως 31.12.2018 αντίκειται στην αρχή της ισότητας και της αναλογικότητας. Η απόφαση 504/2021 (δημοσιεύθηκε στις 26 Μαρτίου 2021) χαρακτηρίζει την ΕΑΣ αντισυνταγματική.
• Συμβούλιο της Επικρατείας (αποφάσεις Ολ. ΣτΕ 2287 και 2290/2015): Έκρινε ότι οι περικοπές συντάξεων που επιβλήθηκαν με τον ν. 3863/2010 και επεκτάθηκαν με τον ν. 3986/2011 είναι συμβατές με το Σύνταγμα.

Παρά τις αντικρουόμενες αποφάσεις, η ΕΑΣ εξακολουθεί να επιβάλλεται, με την κυβέρνηση να αναμένει την έκβαση πιλοτικής δίκης ενώπιον της Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η οποία προσδιορίστηκε για τις 10 Ιουνίου 2026.

Τι ζητούν οι συνταξιουχικές οργανώσεις;

Οι συνταξιουχικές οργανώσεις διατηρούν σταθερή θέση υπέρ της πλήρους κατάργησης της ΕΑΣ, την οποία χαρακτηρίζουν άδικη και διαρκή επιβάρυνση. Τα κύρια επιχειρήματά τους είναι:

1. Διπλή φορολόγηση: Η ΕΑΣ λειτουργεί στην πράξη ως πρόσθετη φορολογική επιβάρυνση, καθώς συνδυάζεται με τη φορολογία εισοδήματος, δημιουργώντας διπλή επιβάρυνση.
2. Σωρευτικές απώλειες: Οι συνολικές απώλειες εισοδήματος για τους συνταξιούχους από την ΕΑΣ εκτιμώνται σε πάνω από 15 δισεκατομμύρια ευρώ.
3. Στρεβλώσεις του συστήματος: Μικρές αυξήσεις στις συντάξεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε μετάβαση σε υψηλότερα κλιμάκια, με αποτέλεσμα περιορισμένα ή και αρνητικά καθαρά οφέλη.

Το Συνταξιοδοτικές Οργανώσεις του Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα  έχουνε αναλάβει πρωτοβουλία για την κατάργηση της ΕΑΣ, ενώ η Πανελλήνια Ομοσπονδία Αποστράτων Σωμάτων Ασφαλείας (ΠΟΑΣΑ) τονίζει ότι πρόκειται για μια εισφορά που δεν ανταποκρίνεται στην αρχή της αλληλεγγύης. Καλούνε σε κινητοποίηση στις 4 και 5 Σεπτεμβρίου στις οικονομικές εξαγγελίες της κυβέρνησης στην ΔΕΘ σε πανελλαδική κινητοποίηση στην Θεσσαλονίκη στις 17:00μ.μ. στον Λευκό Πύργο.  

Τι λέει η κυβέρνηση;

Η κυβέρνηση, παρά τις προεκλογικές εξαγγελίες για κατάργηση της ΕΑΣ από την 1η Ιανουαρίου 2023, δεν έχει προχωρήσει σε πλήρη κατάργηση. Αντίθετα, εξετάζει:

• Αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού: Η βασική πρόταση προβλέπει η εισφορά να επιβάλλεται μόνο στο ποσό της σύνταξης που υπερβαίνει τα 1.468 ευρώ, αντί για το σύνολο.
• Μείωση των κλιμακίων: Εξετάζεται η μείωση των σημερινών οκτώ κλιμακίων, ώστε το σύστημα να γίνει απλούστερο και αναλογικότερο.
• Κατάργηση στις επικουρικές συντάξεις: Συζητείται η πλήρης κατάργηση της εισφοράς από τις επικουρικές συντάξεις.

Ωστόσο, η κυβέρνηση τονίζει ότι το ζήτημα των αναδρομικών επιστροφών δεν συζητείται.

Τι εξαγγελίες αναμένουν οι συνταξιούχοι από τη 90ή ΔΕΘ;

Στα εγκαίνια της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ) αναμενόταν να ανακοινωθούν ρυθμίσεις για τους συνταξιούχους. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, το πακέτο μέτρων περιλαμβάνει:

1. Αύξηση συντάξεων κατά 2,6%από το 2027
2. Κατάργηση της προσωπικής διαφοράςαπό το 2027
3. Ελάφρυνση της ΕΑΣ, με πάγωμα των κλιμάκων ώστε οι αυξήσεις να μην οδηγούν σε μετάβαση σε ανώτερο συντελεστή

Παρόλα αυτά, οι συνταξιούχοι περίμεναν μια σαφή εξαγγελία για την κατάργηση ή τον ορθολογικό περιορισμό της ΕΑΣ, κάτι που δεν έγινε.

Κινητοποιήσεις συνταξιούχων

Οι συνταξιούχοι έχουν προχωρήσει σε σειρά κινητοποιήσεων διεκδικώντας την κατάργηση της ΕΑΣ. Σύμφωνα με πληροφορίες:

• Η ΕΑΣ παρακρατείται από περίπου 440.000 συνταξιούχους του Δημοσίου Τομέα
• Οι συνταξιουχικές οργανώσεις πραγματοποιούν συγκεντρώσεις και παρεμβάσεις, ζητώντας ουσιαστικές παρεμβάσεις.
• Βουλευτές της αξιωματικής αντιπολίτευσης έχουν καταθέσει ερωτήσεις στη Βουλή, προτείνοντας μείωση της εισφοράς κατά 20% στις κύριες συντάξεις ή αναμόρφωση της κλίμακας.