Στρατόπεδα σε κοινωνική κατοικία χωρίς στρατιωτικούς - Το στεγαστικό αδιέξοδο των ενόπλων
Στρατόπεδα σε κοινωνική κατοικία, χωρίς στρατιωτικούς – Το στεγαστικό αδιέξοδο των ενόπλων. Η νυχτερινή τροπολογία Δένδια αξιοποιεί 3 ανενεργά στρατόπεδα για 2.000 κατοικίες – Τα ενοίκια πηγαίνουν στο Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και οι στρατιωτικοί μένουν εκτός ρητής προτεραιότητας.
Μία κίνηση που μοιάζει γενναιόδωρη στην υπηρεσία της κοινωνικής στεγαστικής πολιτικής, αλλά αφήνει ουσιαστικά απέξω το προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στον στρατιωτικό κόσμο. Η τροπολογία που κατέθεσε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, στη Βουλή – τις νυχτερινές ώρες – εντάχθηκε στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και επιτρέπει την αξιοποίηση ακινήτων του Ταμείου Ακινήτων Εθνικής Άμυνας (ΤΑΕΘΑ) για την ανέγερση κοινωνικών και προσιτών κατοικιών.
Η πρώτη εφαρμογή αφορά τρία ανενεργά στρατόπεδα: «Παπαστάθη» στις Αχαρνές, «Ζιάκα» στον Εύοσμο Θεσσαλονίκης και «Μαναστηριανάκη» στην Πάτρα. Σε αυτά προβλέπονται περισσότερες από 2.000 νέες κατοικίες, με το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής να καταβάλλει ως αντάλλαγμα 70 εκατομμύρια ευρώ στο ΤΑΕΘΑ για τη μακροχρόνια παραχώρηση χρήσης.
Όμως, ούτε στο άρθρο 57 του νομοσχεδίου ούτε στο άρθρο 2 της τροπολογίας υπάρχει έστω μία πρόβλεψη για ποσόστωση, προτεραιότητα ή ειδική κατηγορία δικαιούχων που να αφορά τους στρατιωτικούς. Το μόνο που κατοχυρώνεται είναι η μετατροπή των ακινήτων της Εθνικής Άμυνας σε εργαλείο γενικής στεγαστικής πολιτικής – με τα έσοδα από τα ενοίκια να καταλήγουν στον κρατικό προϋπολογισμό, υπό τον έλεγχο του αρμόδιου υπουργείου.
«Η κοινωνική κατοικία είναι θεμιτή και αναγκαία, αλλά η πολιτική επιλογή είναι σαφής: η πρώτη οργανωμένη αξιοποίηση των συγκεκριμένων ακινήτων δεν δίνει προτεραιότητα στους στρατιωτικούς που περιμένουν λύση στο δικό τους στεγαστικό πρόβλημα», σημειώνεται χαρακτηριστικά στην εισηγητική έκθεση.
Το χρονικό της ρύθμισης
Η τροπολογία κατατέθηκε στο νομοσχέδιο «Προσωπικός Βοηθός, Πρώιμη Παρέμβαση και λοιπές ενεργητικές πολιτικές για άτομα με αναπηρία, ρυθμίσεις στεγαστικής πολιτικής και άλλες διατάξεις». Το άρθρο 57 προσθέτει νέο άρθρο στον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας, επιτρέποντας ειδική διαδικασία δόμησης σε ακίνητα του ΤΑΕΘΑ για κοινωνικές κατοικίες. Παράλληλα, επιτρέπεται η δημιουργία κοινόχρηστων χώρων, σχολείων, αθλητικών εγκαταστάσεων και καταστημάτων γειτονιάς.
Το άρθρο 2 της τροπολογίας – που είναι το ουσιαστικότερο – προβλέπει προγραμματικές συμβάσεις ανάμεσα στο ΥΠΕΘΑ, το ΤΑΕΘΑ και το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής. Το ΥΠΕΘΑ αναλαμβάνει ρόλο εργολάβου: μελετά, διαγωνίζεται, κατασκευάζει και επιβλέπει. Όμως, η διαχείριση και η ενοικίαση των κατοικιών περνά αποκλειστικά στο Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής.
Τα 70 εκατ. ευρώ και τα ενοίκια
Το ΤΑΕΘΑ θα λάβει 70 εκατ. ευρώ σε τρεις δόσεις (η πρώτη άμεσα 25 εκατ. και οι επόμενες έως το τέλος του 2030). Το ποσό αυτό θα χρησιμοποιηθεί για το δικό του σχέδιο δράσης – χωρίς ωστόσο να καθορίζεται εάν θα κατευθυνθεί σε νέες στρατιωτικές κατοικίες.
Τα μισθώματα των νέων κατοικιών και τα κοινόχρηστα θα αποτελούν έσοδα του κρατικού προϋπολογισμού, θα πιστώνονται σε λογαριασμό του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και θα χρησιμοποιούνται για τη λειτουργία και συντήρηση των ακινήτων. Μόνο αν το ΥΠΕΘΑ αναλάβει υποχρεώσεις συντήρησης, μπορεί ένα μέρος των εσόδων να εγγράφεται στον προϋπολογισμό του.
Ουσιαστικά, η ρύθμιση σημαίνει ότι η ακίνητη περιουσία της Άμυνας αξιοποιείται για στεγαστικές ανάγκες του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου, χωρίς οι ίδιοι οι στρατιωτικοί να αποκτούν κανένα δικαίωμα προτίμησης.
Το στεγαστικό πρόβλημα των στρατιωτικών – Μία βόμβα που ωριμάζει
Το ζήτημα της στέγασης των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων δεν είναι νέο, αλλά έχει οξυνθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια, ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα, στα νησιά και στις τουριστικές περιοχές. Οι συνεχείς μεταθέσεις, η ακρίβεια των ενοικίων και η ανεπάρκεια στρατιωτικών οικημάτων οδηγούν πολλές οικογένειες στο όριο αντοχής.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Συλλόγων Στρατιωτικών (ΠΟΣ) και της Ένωσης Αποστράτων Αξιωματικών Στρατού (ΕΑΑΣ), το έλλειμμα σε κατοικίες για εν ενεργεία στελέχη ξεπερνά τις 3.000 μονάδες πανελλαδικά. Παράλληλα, το στεγαστικό επίδομα που λαμβάνουν οι στρατιωτικοί είναι συχνά ανεπαρκές για να καλύψει τις αυξήσεις των ενοικίων, που έφτασαν σε πολλές περιοχές το 30%-40% την τελευταία διετία (στοιχεία από τη Τράπεζα της Ελλάδος για τις τιμές κατοικιών).
Η έλλειψη στρατιωτικών οικημάτων πλήττει ιδιαίτερα τους νέους αξιωματικούς και υπαξιωματικούς που υπηρετούν μακριά από τον τόπο συμφερόντων τους, καθώς αναγκάζονται να νοικιάζουν σε ιδιωτικό τομέα με δυσβάσταχτα ενοίκια, πολλές φορές καταναλώνοντας πάνω από το 50% του μηνιαίου μισθού τους.
Γιατί η τροπολογία προκάλεσε αντιδράσεις
Η απουσία οποιασδήποτε ρήτρας υπέρ των στρατιωτικών στο άρθρο 2 και στο άρθρο 57 ερμηνεύεται από κύκλους των Ενόπλων Δυνάμεων ως παράλειψη, αν όχι ως συνειδητή πολιτική επιλογή.
«Δεν ζητάμε να γίνουν όλα τα σπίτια για εμάς, αλλά όταν αξιοποιούνται στρατόπεδα που ανήκουν στην περιουσία της Άμυνας, το ελάχιστο θα ήταν να εξασφαλιστεί ένα ποσοστό, π.χ. 30%, για στελέχη που υπηρετούν σε εκείνες τις περιοχές», σχολιάζουν παράγοντες συνδικαλιστικών φορέων.
Μέχρι στιγμής, η απάντηση του ΥΠΕΘΑ στις επίσημες ερωτήσεις βουλευτών (π.χ. της Νέας Δημοκρατίας και της αξιωματικής αντιπολίτευσης) εστιάζει στην «κοινωνική προσφορά» και στην «αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων που βαρύνουν το δημόσιο». Ωστόσο, παραμένει ασαφές πότε και με ποιο σχέδιο το ΤΑΕΘΑ θα χρησιμοποιήσει τα 70 εκατ. ευρώ για να δημιουργήσει νέα στρατιωτικά οικήματα.
Η σύνδεση με τη γενικότερη στεγαστική κρίση
Η συγκεκριμένη τροπολογία εντάσσεται σε ένα ευρύτερο κυβερνητικό σχέδιο για την κοινωνική κατοικία, το οποίο περιλαμβάνει το πρόγραμμα «Σπίτι μου» και τις συμβάσεις με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων. Η αξιοποίηση δημόσιων ακινήτων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης είναι πράγματι μια πολιτική με θετικό πρόσημο.
Ωστόσο, οι στρατιωτικοί – μία επαγγελματική ομάδα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά (μεταθέσεις, αστυνομικού τύπου καθήκοντα, ανάλογη αποζημίωση) – θα μπορούσαν να είχαν ενταχθεί στην ίδια ρύθμιση ως ειδική κατηγορία δικαιούχων, ειδικά εφόσον τα ακίνητα προέρχονται από το χαρτοφυλάκιο του ΥΠΕΘΑ.
Στην αιτιολογική έκθεση αναφέρεται ότι «τα μισθώματα θα χρησιμοποιηθούν για τη λειτουργία των κατοικιών, και τυχόν πλεόνασμα για άλλες δράσεις κοινωνικής κατοικίας». Δεν υπάρχει πρόβλεψη για ανακατανομή πόρων προς τα στεγαστικά προγράμματα των Ενόπλων Δυνάμεων.
Η οικονομική διάσταση – Σύγκριση με άλλες χώρες
Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η στέγαση των στρατιωτικών αντιμετωπίζεται ως κοινωνικό αγαθό με ειδικό καθεστώς. Για παράδειγμα:
- Στη Γαλλία, το Υπουργείο Άμυνας διατηρεί αποθεματικό οικημάτων για τα στελέχη του, με ενοίκια κατώτερα της αγοράς.
- Στη Γερμανία, η Bundeswehr παρέχει στρατιωτικά οικήματα σε σημερινές τιμές με επιδοτήσεις.
- Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το σύστημα “Service Family Accommodation” εξασφαλίζει προτεραιότητα στα μέλη των ενόπλων δυνάμεων.
Αντίθετα, η ελληνική ρύθμιση όχι μόνο δεν διασφαλίζει προτεραιότητα, αλλά και μεταβιβάζει την πλήρη διαχείριση σε άλλο υπουργείο, καθιστώντας αμφίβολη την οποιαδήποτε μελλοντική διάθεση των ακινήτων σε στρατιωτικούς.
Τι μέλλει γενέσθαι
Η τροπολογία αναμένεται να ψηφιστεί στο πλαίσιο του νομοσχεδίου, πιθανόν με την πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας. Ωστόσο, τα συνδικαλιστικά όργανα των στρατιωτικών (ΠΟΣ, ΕΑΑΣ και άλλες ενώσεις) ήδη εξετάζουν παρεμβάσεις και αναφορές στη Βουλή, ζητώντας τροποποίηση του άρθρου 2 ώστε να προστεθεί ρητά ποσόστωση υπέρ των εν ενεργεία στελεχών ή τουλάχιστον προτεραιότητα σε περιπτώσεις υπηρεσιακών μεταθέσεων.
Παράλληλα, βουλευτές της αντιπολίτευσης έχουν θέσει το ζήτημα σε κοινοβουλευτικό έλεγχο, ζητώντας να διευκρινιστεί εάν τα 70 εκατ. ευρώ που θα εισπράξει το ΤΑΕΘΑ θα κατευθυνθούν σε νέες στρατιωτικές κατοικίες – και αν ναι, με ποιο χρονοδιάγραμμα.
Συμπέρασμα – Μία χαμένη ευκαιρία
Η αξιοποίηση ανενεργών στρατοπέδων για τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών αποτελεί εξαιρετική κίνηση για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης, ιδίως σε περιοχές με μεγάλη ζήτηση. Όμως, το γεγονός ότι οι ίδιοι οι στρατιωτικοί – των οποίων τα ακίνητα είναι – δεν κατοχυρώνονται ως ειδική κατηγορία δικαιούχων, είναι μία απόφαση που αφήνει πικρή γεύση και υπονομεύει την αποτελεσματικότητα ενός ειδάλλως χρήσιμου εργαλείου.
Η κυβέρνηση έχει ακόμα την ευκαιρία, κατά την επεξεργασία του νομοσχεδίου στην Επιτροπή ή στην Ολομέλεια, να προσθέσει μία διάταξη που να κατοχυρώνει ένα εύλογο ποσοστό των νέων κατοικιών για στρατιωτικούς και τις οικογένειές τους. Μία τέτοια ρύθμιση θα αποκαθιστούσε την αδικία και θα ανταποκρινόταν στην πραγματική ανάγκη χιλιάδων στελεχών που υπηρετούν μακριά από τον τόπο τους, σε ένα ήδη βαρύ και πολυδάπανο επαγγελματικό περιβάλλον.
Πηγές: Νομοσχέδιο Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής (άρθρο 57 και τροπολογία Δένδια), ανακοινώσεις ΠΟΣ και ΕΑΑΣ,
#ΤΑΕΘΑ #ΚοινωνικήΚατοικία #Στρατιωτικοί #ΣτεγαστικόΠρόβλημα #Δένδιας #Στρατόπεδα #Ενοίκια #Μεταθέσεις #ΣτεγαστικήΠολιτική #ΈνοπλεςΔυνάμεις
